ਗੁੱਟ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਨਤੀਜਾ
ਕਰੀਏਟੀਨ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 20‑30 ਸਾਲ ਦੇ ਲਿਫਟਰਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ PR (ਪ੍ਰਸਤੀ ਤੱਕ) ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ Medicine & Science in Sports & Exercise ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਕ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਟਰਾਇਲ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹ – ਮੇਨੋਪੌਜ਼ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਟ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ (OA) ਹੈ – ‘ਤੇ ਪਰਖਿਆ। ਕਰੀਏਟੀਨ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਉਠਣ (Timed‑Stand) ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਦਿਖਾਇਆ, ਜਦੋ ਕਿ ਤਾਕਤ (leg‑press 1RM) ਅਤੇ ਦਰਦ ਘਟਾਉ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਅਸਲ ’ਚ ਕੀ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੀ ਨਹੀਂ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ।
ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਝਲਕ
- ਡਿਜ਼ਾਈਨ: ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ, ਡਬਲ‑ਬਲਾਇੰਡ, ਪਲੇਬੋ‑ਕੰਟਰੋਲਡ ਟਰਾਇਲ (Neves et al., 2011, University of São Paulo)\
- ਭਾਗੀਦਾਰ: ਮੇਨੋਪੌਜ਼ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਟ OA ਸੀ\
- ਨਮੂਨਾ ਆਕਾਰ: ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਔਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ – ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 이런 ਟਰਾਇਲ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ\
- ਹਸਤਖੇਪ: ਕਰੀਏਟੀਨ (20 g/ਦਿਨ 1 ਹਫ਼ਤਾ, ਫਿਰ 5 g/ਦਿਨ) ਜਾਂ ਪਲੇਬੋ\
- ਟਰੇਨਿੰਗ: ਸਭ ਨੇ ਹੇਠਲੇ ਲੱਮ੍ਹੇ ਦੀ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਟਰੇਨਿੰਗ ਕੀਤੀ\
- ਮਿਆਦ: 12 ਹਫ਼ਤੇ, ਬੇਸਲਾਈਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ\
- ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਆਉਟਕਮ: ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਫਂਕਸ਼ਨ, Timed‑Stand ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ
ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਗਰੁੱਪ ਟਰੇਨਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਵਾਲ "ਕਰੀਏਟੀਨ ਬਿਨਾ ਟਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਹੈ?" ਨਹੀਂ, “ਕਰੀਏਟੀਨ ਟਰੇਨਿੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?” ਸੀ।
ਮੁੱਖ ਨਤੀਜਾ: ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ
- ਕਰੀਏਟੀਨ ਗਰੁੱਪ: Timed‑Stand ਸਕੋਰ 15.7 ± 1.4 ਸੈਕੰਡ ਤੋਂ 18.1 ± 1.8 ਸੈਕੰਡ ਤੱਕ (≈15 % ਵਾਧਾ)\
- ਪਲੇਬੋ ਗਰੁੱਪ: 15.0 ± 1.8 ਸੈਕੰਡ ਤੋਂ 15.2 ± 1.2 ਸੈਕੰਡ (ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ)
ਕਰੀਏਟੀਨ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ within‑group ਸੁਧਾਰ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ (P = 0.006) ਅਤੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਕ ਵੀ (P = 0.004)।
ਕਰੀਏਟੀਨ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਹੜੇ ਫਾਇਦੇ ਦਿਖਾਏ?
ਸਿਰਫ਼ Timed‑Stand ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਰੀਏਟੀਨ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਹੇਠਲਿਖੇ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਂਦੇ:
- WOMAC ਫ਼ਿਜ਼ੀਕਲ ਫਂਕਸ਼ਨ – P = 0.005\
- WOM daily stiffness – P = 0.024\
- ਹੇਠਲੇ ਲੱਮ੍ਹੇ ਦੀ ਲੀਨ ਮਾਸ – P = 0.04\
- ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ – P = 0.01
WOMAC ਇੱਕ ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ‘ਚ ਮਰੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਦਰਦ, ਢਿੱਲਪਣ ਅਤੇ ਦਿਨ‑ਪ੍ਰਤੀ‑ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਦਿੱਤੀ।
ਜਿਥੇ ਕਰੀਏਟੀਨ ਨੇ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ
| ਆਉਟਕਮ | ਨਤੀਜਾ |
|---|---|
| ਦਰਦ | ਦੋਵੇਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਾਅ (P < 0.05) ਦਰਸਾਈ। ਕਰੀਏਟੀਨ ਨੇ ਪਲੇਬੋ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ। |
| ਲੈਗ‑ਪ੍ਰੈੱਸ 1RM | ਦੋਹਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਧਾ (P = 0.005) ਹੋਇਆ, ਪਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ (P = 0.81)। ਕਰੀਏਟੀਨ ਤਾਕਤ ‘ਚ ਕੋਈ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ। |
ਇਸ ਲਈ “ਕਰੀਏਟੀਨ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ” ਇਹ ਸ਼ੀਰਸ਼ਕ ਓਵਰ‑ਸੈਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਟਰਾਇਲ ਸਿਰਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਫਂਕਸ਼ਨ, ਲੀਨ ਟਿਸ਼ੂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਚ ਸੁਧਾਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਿਨਾ ਤਾਕਤ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਰਨ
Timed‑Stand ਟੈਸਟ ਦੁਹਰਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਉੱਚੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਿਫਟ ਨੂੰ। ਕਰੀਏਟੀਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਫਾਸਫੋਕ੍ਰੀਏਟੀਨ (ATP‑PCr) ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਤੇਜ਼ ਊਰਜਾ ਉਪਲਬਧਤਾ ‘ਚ ਹੈ – ਜੋ ਛੋਟੇ, ਉੱਚ‑ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੇ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਲੀਨ ਮਾਸ ਦੀ ਵਾਧਾ ਵੀ Timed‑Stand ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। 1RM ਅਤੇ Timed‑Stand ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਕਰਸ ਹੋਣ।
ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?
ਡੋਜ਼ – ਟਰਾਇਲ ਨੇ 1 ਹਫ਼ਤਾ ਲੋਡਿੰਗ (20 g/ਦਿਨ) ਫਿਰ 5 g/ਦਿਨ ਦੀ ਮੈੰਟੇਨੈਂਸ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ। 5 g/ਦਿਨ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਲੋਡਿੰਗ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਸਮਾਂ – ਹਾਲੇ ਔਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ; ਲਗਾਤਾਰ ਲੈਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਟਰੇਨਿੰਗ – ਕਰੀਏਟੀਨ ਨੂੰ 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਹੇਠਲੇ ਲੱਮ੍ਹੇ ਦੀ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਟਰੇਨਿੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਲਾਭ ਕੇਵਲ “ਕਰੀਏਟੀਨ + ਟਰੇਨਿੰਗ” ਲਈ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਟਰੇਨਿੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾ ਰੱਖੋ।
ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ – ਮੇਨੋਪੌਜ਼ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਟ OA ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੂਪਰਵਾਈਜ਼ਡ ਲੈਗ‑ਸਟ੍ਰੈਂਥ ਟਰੇਨਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ (ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ, ਉਠਣਾ, ਢਿੱਲਪਣ) ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੌਣ ਛੱਡੇ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇ
- ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕਿਡਨੀ ਫਂਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ\
- ਉਹ ਜੋ ਕਰੀਏਟੀਨ ਤੋਂ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਘਟਾਅ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਟ੍ਰਾਇਲ ਨੇ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ)\
- ਮਰਦ, ਨੌਜਵਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ)\
- ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਮੈਡੀਕਲ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਕਈ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ
- ਇਹ ਇੱਕ 12‑ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਟਰਾਇਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਮੂਨਾ ਗਿਣਤੀ ਔਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
- ਕਲਿਨੀਕਲ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ, ਵਧੀਆ‑ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਅਧਿਐਨ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ।
- ਨਤੀਜੇ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਤਮ ਨਹੀਂ – ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਆਉਟਕਮ (WOMAC, ਲੀਨ ਮਾਸ, ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ) ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਦੇਖੋ, ਨਾ ਕਿ ਸਬੂਤ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ।
ਸਾਰ: ਗੁੱਟ OA ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਸਟ੍ਰੈੰਗਥ ਟਰੇਨਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, 5 g/ਦਿਨ ਕਰੀਏਟੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ (Timed‑Stand) ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟਰੇਨਿੰਗ + ਪਲੇਬੋ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦਰਦ ਅਤੇ ਲੈਗ‑ਪ੍ਰੈੱਸ 1RM ‘ਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਕਰੀਏਟੀਨ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਯੁਵਾ ਲਿਫਟਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਸਕੁਆਟ ਰੈਕ ਜਾਂ ਲੈਗ‑ਪ੍ਰੈੱਸ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ।
