ਡਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ "creatine hair loss" ਜਾਂ "does creatine cause hair loss" ਨੂੰ ਖੋਜ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋ। 2009 ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਰੱਗਬੀ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਡਾਈਹਾਈਡਰੋਟੈਸਟੋਸਟਰੋਨ (DHT) 7 ਦਿਨਾਂ ਦੀ 25 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ ਲੋਡਿੰਗ ਤੋਂ 56 % ਵੱਧ ਗਿਆ। 5 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਦੀ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੀ ਡੋਜ਼ ‘ਤੇ DHT ਲਗਭਗ ਬੇਸਲਾਈਨ ਤੋਂ 40 % ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਦੀ ਪੱਧਰੀ ‘ਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
DHT ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਐਂਡਰੋਜਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਹਾਰਮੋਨ ਹੈ ਜੋ ਜੈਨੀਟਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼‑ਪੈਟਰਨ ਵਾਲ ਝੜਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਜੋ DHT ਨੂੰ ਇਨਾ ਵਧਾ ਦੇਵੇ, ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਜੋ ਦਿਖਾਇਆ, ਉਹ ਇੰਟਰਨੈਟ ‘ਤੇ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਗਲਤਫ਼ਹਮੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਖੋਜਕਰਤਿਆਂ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ
ਵੈਨ ਡਰ ਮਰਵੇ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ Clinical Journal of Sport Medicine ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਹ ਪੇਪਰ ਇੱਕ ਦੋਹਰਾ‑ਅੰਨ੍ਹਾ, ਪਲੇਸਿਬੋ‑ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਾਸ‑ਓਵਰ ਟਰਾਇਲ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਈ ਉਮਰ ਦੇ ਵੀਹ ਰੱਗਬੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਹਰ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਦੋਹੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ (ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ ਅਤੇ ਪਲੇਸਿਬੋ) ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਇਆ, ਜੋ 6 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਵਾਸ਼‑ਆਊਟ (wash‑out) ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਨ।
ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ
- ਲੋਡਿੰਗ: 25 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ + 25 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਗਲੂਕੋਜ਼, 7 ਦਿਨ ਲਈ
- ਰੱਖ‑ਰਖਾਅ: 5 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ + 25 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਗਲੂਕੋਜ਼, 14 ਦਿਨ ਲਈ
- ਪਲੇਸਿਬੋ: 50 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਗਲੂਕੋਜ਼ (ਲੋਡਿੰਗ ਦੌਰਾਨ), ਫਿਰ 30 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਗਲੂਕੋਜ਼ (ਰੱਖ‑ਰਖਾਅ ਦੌਰਾਨ)
ਸੀਰਮ ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਅਤੇ DHT ਨੂੰ ਬੇਸਲਾਈਨ, ਦਿਨ 7 ਅਤੇ ਦਿਨ 21 ‘ਤੇ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਡੀ ਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਨਤੀਜੇ
- ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
- ਲੋਡਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ DHT 56 % ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਰੱਖ‑ਰਖਾਅ ‘ਤੇ ਵੀ 40 % ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ (P < 0.001)।
- DHT:ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਅਨੁਪਾਤ ਲੋਡਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 36 % ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਰੱਖ‑ਰਖਾਅ ‘ਤੇ 22 % ਉੱਚਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ (P < 0.01)।
ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ ਸ਼ਾਇਦ ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਨੂੰ DHT ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਦਰਸਾਈ।
ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਜੋ ਫੋਰਮ ਥ੍ਰੈੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਉਲਲੇਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ: ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਨਹੀਂ। ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਖੂਨ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਅਤੇ ਬਾਡੀ ਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਦੀ ਟਰੈਕਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਕਿ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਡੈਂਸਿਟੀ, shedding, ਹੇਅਰਲਾਈਨ ਰੀਸੈਸ਼ਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਡਰਮੈਟੋਲੋਜੀਕਲ ਨਤੀਜਾ। "DHT ਵਧ ਗਿਆ" ਤੋਂ "ਤੁਸੀਂ ਗੰਜੇ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ" ਤੱਕ ਦੀ ਕਦਮ-ਬ-ਕਦਮ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਪੱਕੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ।
ਹੋਰ ਸੀਮਾਵਾਂ
- ਛੋਟਾ ਨਮੂਨਾ: ਸਿਰਫ਼ 20 ਯੁਵਕ ਖਿਡਾਰੀ – ਇੱਕ ਸੀਮਿਤ ਗਰੁੱਪ।
- ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ: ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ – ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ।
- ਖਾਸ ਆਬਾਦੀ: ਰੱਗਬੀ ਖਿਡਾਰੀ, ਜੋ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉੱਚ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਟ੍ਰੈੱਸ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਕੇਵਲ ਸਰਕੂਲੇਟਿੰਗ DHT: ਖੂਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਕੈਲਪ ‘ਤੇ DHT ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਅਤੇ ਫਾਲੀਕਲ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ DHT ਵਾਧੇ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਟਰਾਇਲਾਂ ਨੇ DHT ਜਾਂ DHT:ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ। ਇਹ ਇਕਲੌਤਾ ਅਧਿਐਨ ਹੁਣ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਬੂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੱਕੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।
DHT ਵਾਲਾਂ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ
ਪੁਰਸ਼‑ਪੈਟਰਨ ਵਾਲ ਝੜਨਾ ਦੋ ਮੁੱਖ ਤੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ: ਸਰਕੂਲੇਟਿੰਗ ਐਂਡਰੋਜਨ (ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ DHT) ਅਤੇ ਸਕੈਲਪ ਫਾਲੀਕਲਾਂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉੱਚ DHT ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਰੋਧੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਔਸਤ ਹਾਰਮੋਨ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਾਲਾਂ ਗੁਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਫ਼ਿਨਾਸਟਰਾਈਡ ਵਰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਜੋ ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਨੂੰ DHT ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਇੰਜਾਇਮ (5α‑ਰੈਡਕਟੇਜ਼) ਨੂੰ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਈ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕੂਲੇਟਿੰਗ DHT ਦੀ ਵਾਧਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰੇਗਾ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਸੰਭਾਵੀ ਚਿੰਤਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪੂਰਵਗ੍ਰਹਿ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ: ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ DHT ਵਾਕ਼ਈ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਹਾਇਪੋਥੈਸਿਸ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਥੋਸ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਲੋਡਿੰਗ ਵਿਰੁੱਧ ਰੱਖ‑ਰਖਾਅ: ਅਸਲ ਫ਼ਰਕ
ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਕਲਾਸਿਕ ਲੋਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵਰਤਿਆ: ਲਗਭਗ 20‑25 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ ਸਟੋਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਨ ਲਈ, ਫਿਰ 3‑5 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਰੱਖ‑ਰਖਾਅ ਲਈ। DHT ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਲੋਡਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਸਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਘੱਟ ਡੋਜ਼ ‘ਤੇ ਵੀ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ।
ਲੋਡਿੰਗ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ। 3‑5 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਦੀ ਡੋਜ਼ ਬਿਨਾਂ ਲੋਡਿੰਗ ਦੇ ਵੀ ਤਿੰਨ‑ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਗਤੀ ਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ।
ਕੌਣ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਿਫਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨਿਕ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਕੁਝ ਗਰੁੱਪਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਸੋਚ‑ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਚੰਗਾ ਰਹੇਗਾ:
- ਉਹ ਮਰਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਪੁਰਸ਼‑ਪੈਟਰਨ ਗੰਜੇਪਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜੇ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਥਿੰਨਿੰਗ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
- ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ DHT‑ਬਲੌਕਿੰਗ ਇਲਾਜ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਫ਼ਿਨਾਸਟਰਾਈਡ) ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੇ।
- ਜੋ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਖਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਪਰੋਕਤ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਦ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ: ਲੋਡਿੰਗ ਫੇਜ਼ ਛੱਡੋ, ਡੋਜ਼ ਨੂੰ 3 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ ਤੱਕ ਘਟਾਓ, ਜਾਂ ਸਮੇਂ‑ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੇਅਰਲਾਈਨ ਅਤੇ shedding ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ ਲੈਣਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸੋਚੋ।
ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ ਦੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਲੀਨ ਬਾਡੀ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪਰਫ਼ਾਰਮੈਂਸ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਬੂਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਰਥਿਤ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਣਪੱਕੀ ਖਤਰੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਫੈਸਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਰਾਂਸ਼
2009 ਦੀ ਰੱਗਬੀ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ DHT ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਧਿਐਨ ਛੋਟਾ, ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਟਰਾਇਲ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਿਨਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਇਸ DHT ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ: ਸੰਭਾਵੀ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ, ਪਰ ਅਪੁੱਕਾ ਨਤੀਜਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ ਦੇ ਚੰਗੇ-ਪੱਕੇ ਲਾਭਾਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪੂਰਵਗ੍ਰਹਿ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਧੀਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਲੈਣੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
