ਦੋ ਕੈਪਸੂਲ, ਲਗਭਗ 5 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ/ਕਿ.ਗ੍ਰਾ ਕੈਫੀਨ – ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨੇ ਪੀਕ ਪਾਵਰ 'ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ
Sport Sciences for Health ਵਿੱਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਕ੍ਰਾਸ‑ਓਵਰ ਟਰਾਇਲ ਗੁਆਰਾਨਾ ਨੂੰ ਅਨਹਾਈਡਰਸ ਕੈਫੀਨ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਹਨ।
ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ
da Rocha Rodrigues ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ 18 ਸਰਗਰਮ ਯੁਵਾ ਮਰਦ (ਉਮਰ 21.8 ± 2.5 ਸਾਲ) ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ। ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ, ਡਬਲ‑ਬਲਾਈਂਡ, ਪਲੇਸੀਬੋ‑ਕੰਟਰੋਲਡ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਸ‑ਓਵਰ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ:
- ਗੁਆਰਾਨਾ (Paullinia cupana) ਕੈਪਸੂਲ
- ਅਨਹਾਈਡਰਸ ਕੈਫੀਨ ਕੈਪਸੂਲ
- ਪਲੇਸੀਬੋ ਕੈਪਸੂਲ
ਦੋਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਕੈਫੀਨ ਮਾਤਰਾ ਲਗਭਗ 5 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ/ਕਿ.ਗ੍ਰਾ ਬਾਡੀ ਵਜ਼ਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਧ ਕੈਫੀਨ ਦੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕੈਪਸੂਲ 60 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਲਏ, ਫਿਰ 30‑ਸੈਕੰਡ ਲਗਾਤਾਰ ਛਾਲ ਟੈਸਟ (30CJ) ਕੀਤਾ – ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਐਨੈਰੋਬਿਕ ਕੈਪੈਸਿਟੀ ਟੈਸਟ ਜੋ ਟੀਮ‑ਸਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਹੇਠਲੇ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਮਾਪੇ:
- ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛਾਲ ਦੀ ਉਚਾਈ
- ਔਸਤ ਛਾਲ ਦੀ ਉਚਾਈ
- ਪੀਕ ਪਾਵਰ ਆਉਟਪੁੱਟ (PPO)
- ਘੱਟੋ‑ਘੱਟ ਪਾਵਰ ਆਉਟਪੁੱਟ
- ਥਕਾਨ ਇੰਡੈਕਸ
- ਕੁੱਲ ਛਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
ਨਤੀਜੇ: ਅੰਕੜੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਉਹਲਾਦੀ ਨਤੀਜਾ ਪੀਕ ਪਾਵਰ ਆਉਟਪੁੱਟ (PPO) ਸੀ। ਗੁਆਰਾਨਾ ਹੀ ਇਕੋ ਇਲਾਜ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਂਖੀਕੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨਤਾ ਦਰਸਾਈ:
- ਗੁਆਰਾਨਾ ਵਿਰੁੱਧ ਪਲੇਸੀਬੋ: PPO ਵਿੱਚ 4.0 % ਵਾਧਾ (dz = 0.82, p = 0.022)
- ਗੁਆਰਾਨਾ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰੀ‑ਟੈਸਟ ਮੁੱਲ: PPO ਵਿੱਚ 4.4 % ਵਾਧਾ (dz = 0.55, p = 0.041)
- ਕੈਫੀਨ: ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ PPO ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ (p > 0.05)
ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛਾਲ ਦੀ ਉਚਾਈ, ਔਸਤ ਛਾਲ ਦੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਘੱਟੋ‑ਘੱਟ ਪਾਵਰ ਆਉਟਪੁੱਟ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਗੁਆਰਾਨਾ ਵਿਰੁੱਧ ਪਲੇਸੀਬੋ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਆਕਾਰ (dz = 0.73, 0.86, 0.58) ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸਨ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਗੁਆਰਾਨਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰ ਛਾਲ ‘ਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੱਲ ਛਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ।
ਕੜੀ: ਗੁਆਰਾਨਾ ਨੇ ਕੈਫੀਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਰਾ
ਇਹ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਿਕ‑ਬੇਟ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਕਸਰ ਵਧਾ‑ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਸਰਗਰਮ ਇਲਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ‑ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸਾਂਖੀਕੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗੁਆਰਾਨਾ ਨੇ ਇਸ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਕੈਫੀਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ।
ਹੈੱਡ‑ਟੂ‑ਹੈੱਡ ਤੁਲਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਰਣਨਾਤਮਕ ਸੀ, ਗੁਆਰਾਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਸੀ:
- ਔਸਤ ਛਾਲ ਦੀ ਉਚਾਈ: +1.5 %
- ਪੀਕ ਪਾਵਰ ਆਉਟਪੁੱਟ: +1.4 %
- ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛਾਲ ਦੀ ਉਚਾਈ: +0.9 %
- ਘੱਟੋ‑ਘੱਟ ਪਾਵਰ ਆਉਟਪੁੱਟ: +0.7 %
ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟਡੀ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹਨ। "ਗੁਆਰਾਨਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕੈਫੀਨ ਨਹੀਂ" – ਇਹ ਗਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਪਲੇਸੀਬੋ ਨਾਲੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰਾ ਇਲਾਜ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਕੈਫੀਨ ਵੀ ਇਕੋ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਥਰੈਸ਼ਹੋਲਡ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਮਾਨਦਾਰ ਸੰਖੇਪ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੁਆਰਾਨਾ ਨੇ ਪੀਕ ਪਾਵਰ ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਾਂਖੀਕੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ।
ਹੋਰ ਸੀਮਾਵਾਂ
- ਛੋਟੀ ਨਮੂਨਾ: 18 ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਾਂਖੀਕੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਆਮ ਪੜਤਾਲ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- ਸਿਰਫ਼ ਯੁਵਾ ਸਰਗਰਮ ਮਰਦ: ਨਤੀਜੇ ਔਰਤਾਂ, ਉਮਰ‑ਵਧੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਐਲੀਟ ਐਥਲੀਟ ਜਾਂ ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਕੈਫੀਨ ਅਨੁਭਵ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
- ਇਕ ਵਾਰ ਡੋਜ਼: ਦੁਹਰਾਉਂਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਟਾਲਰੈਂਸ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ।
- ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਫਾਰਮੈਟ: 30‑ਸੈਕੰਡ ਛਾਲ ਟੈਸਟ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਨੈਰੋਬਿਕ ਕੰਮ ਹੈ; ਇਹ ਸਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ, ਲਿਫਟਿੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ।
- ਮਕੈਨੀਜ਼ਮ ਅਸਪਸ਼ਟ: ਗੁਆਰਾਨਾ ਦੇ ਮਲਟੀ‑ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੈਟਰੀਕਸ ਦੇ “ਵੱਖਰੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਫਾਇਦੇ” ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਹਿਪੋਥਿਸਿਸ ਹਨ, ਇਸ ਟਰਾਇਲ ਦੁਆਰਾ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ।
ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ: ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ
ਡੋਜ਼ ਕੈਫੀਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ, ਗੁਆਰਾਨਾ ਦੇ ਵਜ਼ਨ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ।
ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਗੁਆਰਾਨਾ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 5 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ/ਕਿ.ਗ੍ਰਾ ਕੈਫੀਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਡੋਜ਼ ਕੀਤਾ। ਗੁਆਰਾਨਾ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਫੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖੋ‑ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੇਬਲ ‘ਤੇ “ਕੈਫੀਨ/ਸਰਵਿੰਗ” ਵੇਖੋ ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਣਤੀ ਕਰੋ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 80 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਲਗਭਗ 400 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ ਕੈਫੀਨ (ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਯਸਕਾਂ ਲਈ ਦਿਨ‑ਪ੍ਰਤੀ ਉੱਪਰੀ ਸੀਮਾ) ਇੱਕ ਤਰਕਸੰਗਤ ਹਦ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਟਾਈਮਿੰਗ: ਕੈਪਸੂਲ ਨੂੰ 60 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਾਜਬ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੀ‑ਵਰਕਆਉਟ ਲਈ ਆਮ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਹੈ।
ਫ਼ਾਰਮ: ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਕੈਪਸੂਲ ਵਰਤੇ ਗਏ। ਪਾਊਡਰ, ਐਨਰਜੀ ਡਰਿੰਕ ਜਾਂ ਮਿਕਸਡ ਪ੍ਰੀ‑ਵਰਕਆਉਟਸ ਵਿੱਚ ਕੈਫੀਨ ਦੀ ਐਬਸੋਰਪਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਨਾ ਮੰਨੋ।
ਕੌਣ ਲਈ ਉਚਿਤ: ਉਹ ਸਰਗਰਮ ਲੋਕ ਜੋ ਛਾਲ, ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਜਾਂ ਟੀਮ‑ਸਪੋਰਟ ਡਰਿੱਲ ਵਰਗੀਆਂ ਝਟਕੇਦਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੈਫੀਨ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੌਦੇ‑ਆਧਾਰਿਤ ਸਰੋਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕੌਣ ਛੱਡੇ ਜਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੇ:
- ਕੈਫੀਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਕਾਮ, ਚਿੰਤਾ, ਧੜਕਨ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਹਿਰਦੇ‑ਰੋਗੀ, ਉੱਚ ਰਕਤਚਾਪ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ (ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ)।
- ਉਹ ਐਥਲੀਟ ਜੋ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਫੀਨ ਦੇ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੌਫੀ, ਪ੍ਰੀ‑ਵਰਕਆਉਟਸ ਜਾਂ ਐਨਰਜੀ ਡਰਿੰਕ‑ਸਿੰਗ ਤੋਂ ਕੈਫੀਨ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਆਰਾਨਾ ਵੀ ਕੈਫੀਨ ਸਮੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਲਾਹ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਡੋਜ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਮਾਓ, ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਦਿਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਾ ਲਵੋ, ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਈਡ‑ਇਫੈਕਟ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਡੋਜ਼ ਘਟਾਓ।
ਨਤੀਜਾ
ਲਗਭਗ 5 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ/ਕਿ.ਗ੍ਰਾ ਕੈਫੀਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਡੋਜ਼ ’ਤੇ, ਗੁਆਰਾਨਾ ਨੇ ਪੀਕ ਪਾਵਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 4 % ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ, ਜਦਕਿ ਕੈਫੀਨ ਨੇ ਕੋਈ ਸਾਂਖੀਕੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੁਆਰਾਨਾ ਅਤੇ ਕੈਫੀਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਾਂਖੀਕੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਕ‑ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਗੁਆਰਾਨਾ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੈਂਟਿਊਮ ਵਾਲੇ ਸਕੋਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤੇ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਸੰਕੇਤ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਗੁਆਰਾਨਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਐਰਗੋਜੈਨਿਕ ਏਡ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ। ਇਸਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਕੈਫੀਨ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਲਓ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਕੈਫੀਨ ਸਮੱਗਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਡੋਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
