ਟ੍ਰਿਬੁਲਸ ਟੈਰੇਸਟਰੀਸ ਇਲਾਈਟ ਰੱਗਬੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਫੇਲ: 5 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਟਰਾਇਲ
ਘਰੋ‑ਘਰ ਦੀਆਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ੈਲਫ਼ਾਂ ‘ਚ ਟ੍ਰਿਬੁਲਸ ਟੈਰੇਸਟਰੀਸ ਦੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਲਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ – ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ।
ਇਸ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਪਰਖਣ ਲਈ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇਲਾਈਟ ਰੱਗਬੀ ਲੀਗ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ’ਤੇ ਪੰਜ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ ਪ੍ਰੀ‑ਸੀਜ਼ਨ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ। ਨਤੀਜਾ? ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ – ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸ਼ੁਗਰ ਪਿਲ ਹੀ।
ਇਹ ਅਧਿਐਨ 2007 ਦੇ Journal of Strength and Conditioning Research ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ “ਕੁਦਰਤੀ ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਬੂਸਟਰ” ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹਕੀਕਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ।
ਦਾਅਵਾ: ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ
Tribulus terrestris ਇੱਕ ਜੜੀ‑ਬੂਟੀ ਵਾਲਾ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲਿਫਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਲੀਨ ਮੱਸਲ ਮਾਸ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ – 5 ਤੋਂ 28 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ।
ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਡਰੱਗ ਟੈਸਟ ‘ਚ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਜਦਕਿ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਯੂਰੀਨ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ/ਏਪਿਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ (T/E) ਰੇਸ਼ੋ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡੋਪਿੰਗ ਫਲੈਗ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ – ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮੱਸਲ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਡੋਪਿੰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ – ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਅਧਿਐਨ ‘ਚ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਵਿਧੀ
- ਪ੍ਰਕਾਰ: Randomized, double‑blind, placebo‑controlled, match‑paired trial
- ਭਾਗੀਦਾਰ: 22 ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਇਲਾਈਟ ਪੁਰਸ਼ ਰੱਗਬੀ ਲੀਗ ਖਿਡਾਰੀ (ਉਮਰ 19.8 ± 2.9 ਸਾਲ, ਵਜ਼ਨ 88.0 ± 9.5 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ)
- ਗਰੁੱਪ: 11 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ Tribulus terrestris ਲਿਆ; 11 ਨੇ ਪਲੇਸੈਬੋ ਲਿਆ
- ਡੋਸ: 450 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ. ਟ੍ਰਿਬੁਲਸ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ
- ਅਵਧੀ: 5 ਹਫ਼ਤੇ
- ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ: ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਲੱਬ ਦੀ ਪ੍ਰੀ‑ਸੀਜ਼ਨ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰੀ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ
ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅੰਤ ‘ਚ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਤਾਕਤ, ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ (ਫੈਟ‑ਫਰੀ ਮਾਸ) ਅਤੇ ਯੂਰੀਨ T/E ਰੇਸ਼ੋ ਦੀ ਮਾਪ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਨਤੀਜਾ: ਹਰੇਕ ਨੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਈ, ਟ੍ਰਿਬੁਲਸ ਨਹੀਂ ਮਦਦਗਾਰ
ਚਮਤਕਾਰ: ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਫੈਟ‑ਫਰੀ ਮਸੱਸਲ ਮਾਸ ਸਭ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਧੀ। ਪਰ ਇਹ ਵਾਧਾ ਦੋਹਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸੀ; ਟ੍ਰਿਬੁਲਸ ਅਤੇ ਪਲੇਸੈਬੋ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ।
ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵਾਧਾ ਭਾਰੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਕੈਪਸੂਲ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਪਲੇਸੈਬੋ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਫਾਇਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜੋ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ Tribulus terrestris “5 ਤੋਂ 28 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਲੀਨ ਮਸਲ ਮਾਸ ਦੇ ਵਾਧੇ” ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਡੋਪਿੰਗ ਪ੍ਰਸ਼ਨ: T/E ਰੇਸ਼ੋ ‘ਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ
ਯੂਰੀਨ T/E ਰੇਸ਼ੋ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ, World Anti‑Doping Agency (WADA) ਦੀ 4:1 ਦੀ ਹੱਦ ਮੁਤਾਬਕ, ਟ੍ਰਿਬੁਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਐਸਾ ਕੋਈ ਜੋਖਿਮ ਨਹੀਂ ਕਿ ਖਿਡਾਰੀ ਟੈਸਟ ‘ਚ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਆ ਸਕੇ।
ਇਹ ਖਬਰ ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ – ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਐਥਲੀਟਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਕਿਸੇ ਮਤਲਬੀ ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ
- ਨਾਂ-ਵੱਡੀ ਨਮੂਨਾ: ਕੇਵਲ 22 ਖਿਡਾਰੀ (ਹਰ ਗਰੁੱਪ 11)। ਛੋਟੀ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚੁਪ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਇੱਕੋ ਡੋਸ: ਸਿਰਫ਼ 450 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ./ਰੋਜ਼ ਇਕਸਾਰ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਡੋਸ ਜਾਂ ਫਾਰਮੂਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ।
- ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ: 5 ਹਫ਼ਤੇ, ਜੋ ਉਤਪਾਦ ਦੇ “ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜੇ” ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੰਬੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ।
- ਖਾਸ ਆਬਾਦੀ: ਜਵਾਨ, ਇਲਾਈਟ, ਪੁਰਸ਼, ਰੱਗਬੀ ਲੀਗ ਖਿਡਾਰੀ – ਉਮਰਦਾਰ ਆਦਮੀ, ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਅਣ-ਟਰੇਨਡ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਭਾਰੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਵੱਡੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਸੁਪਲੀਮੈਂਟੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਓਵਰਰਾਈਡ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
- ਡੋਸ ਅਤੇ ਟਾਈਮਿੰਗ: 450 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ./ਦਿਨ ਦੀ ਡੋਸ 5 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ। ਇਸਲਈ ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
- ਕੌਣ ਹੋਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ “ਕੁਦਰਤੀ ਟੈਸਟੋਸਟੈਰੋਨ ਬੂਸਟਰ” ਦੇ ਲੇਬਲ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜਾਣੋ ਕਿ ਇਸ ਟਰਾਇਲ ਨੇ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਮੱਸਲ ਵਾਧੇ ਦੀ ਕੋਈ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਐਥਲੀਟਾਂ ਨੂੰ T/E ਰੇਸ਼ੋ ‘ਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕੁਝ ਅਰਾਮ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।
- ਕੌਣ ਛੱਡ ਦੇਵੇ: ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਕਸਦ ਤਾਕਤ, ਮੱਸਲ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਟ੍ਰਿਬੁਲਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੋ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਬਜਟ ਸੀਮਤ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਚੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।
- ਬਜਟ ਕਿੱਥੇ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਚੁਣੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਾਇਤਾ ਵਰਚਸਵਪੂਰਨ ਹੈ:
- ਕ੍ਰੀਐਟੀਨ – ਤਾਕਤ, ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਲੀਨ ਮਸਲ ਮਾਸ ਲਈ
- ਪ੍ਰੋਟੀਨ – ਮੱਸਲ ਰੀਪੇਅਰ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਦਿਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ
- ਵਧੀਆ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਪਰਯਾਪਤ ਨੀਂਦ, ਅਤੇ ਕੈਲੋਰੀ ਇੰਤੈਜ਼ਾਮ
ਨਤੀਜਾ
22 ਇਲਾਈਟ ਰੱਗਬੀ ਲੀਗ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਡਬਲ‑ਬਲਾਈਂਡ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ, 5 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ 450 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ./ਦਿਨ ਦੀ Tribulus terrestris ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਲੇਸੈਬੋ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ। ਤਾਕਤ, ਫੈਟ‑ਫਰੀ ਮਸਲ ਮਾਸ ਜਾਂ T/E ਰੇਸ਼ੋ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਡੋਸ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਨਮੂਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਇਸ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਹਾਈਪ ਨੂੰ ਸੰਦੇਹਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਖਰਚੋ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਬਤ ਹਨ।
