Maratoncular ve halterciler ekşi kiraz suyuna yemin ederler; bu plasebo kontrollü çalışma da bu iddiayı test etti
20 katılımcıda izometrik güç daha hızlı geri geldi (P = 0.024), IL‑6, CRP ve ürik asit seviyeleri azaldı, antioksidan kapasite yaklaşık %10 yükseldi. Ancak kreatin kinaz, LDH ve kas ağrısında anlamlı bir fark bulunmadı; bu nedenle sonuçlar pazarlama vaatlerinden daha nüanslı.
Çalışmanın Ne Yaptığı
Bu çalışma "Influence of tart cherry juice on indices of recovery following marathon running" (Howatson G, McHugh MP, Hill JA, Brouner J, Jewell AP, van Someren KA, Shave RE, Howatson SA) isimli makaleye dayanıyor (Scand J Med Sci Sports, 2010;20(6):843‑52). PubMed kaydına buradan ulaşabilirsiniz.
Yirmi amatör maraton koşucusu ya ekşi kiraz suyuna ya da plasebo (meyve aromalı su) alacak şekilde rastgele atandı. Kiraz grubu, Montmorency ekşi kiraz suyundan (Cherrypharm) günde iki adet, 8 fl oz (≈ 240 mL) şişe tüketti; biri sabah, diğeri öğleden sonra. Bu takviye, yarıştan 5 gün önce, yarış günü ve ardından 48 saat boyunca devam etti. Plasebo grubu ise aynı miktarda, meyve aromalı su aldı.
Her bir şişe yaklaşık 50‑60 kirazın suyunu, en az 600 mg fenolik bileşik, en az 40 mg antosiyanin ve 32 g karbonhidrat (şeker) içeriyordu. Araştırmacılar kas hasarı, iltihap, antioksidan durumu ve oksidatif stres belirteçlerini yarış öncesi ve sonrası ölçtüler.
Sonuçlar ve Sayısal Veriler
Güç daha hızlı geri geldi – İzometrik güç, ekşi kiraz suyu grubunda istatistiksel olarak daha erken iyileşti (P = 0.024). Bu, kısa sürede yüksek yoğunluklu antrenmana geri dönmek isteyen sporcular için önemli bir bulgu.
İltihap belirteçleri düştü – Kiraz grubunda aşağıdaki değerlerde anlamlı azalma gözlendi:
- IL‑6 (P < 0.001)
- C‑reaktif protein (CRP) (P < 0.01)
- Ürik asit (P < 0.05)
Antioksidan kapasite arttı – Toplam antioksidan kapasite (TAS), takviye sonrası ölçümlerde plasebo grubuna göre ortalama %10 daha yüksekti (P < 0.05).
Lipid peroksidasyonu azaldı – TBARS (lipid peroksidasyon göstergesi) 48 saatlik ölçümde kiraz grubunda daha düşük bulundu (P < 0.05).
Değişmeyen Parametreler
Pazarlama iddialarının aksine, bazı kas hasarı ve ağrı göstergelerinde grup farkı tespit edilmedi:
- Kreatin kinaz (CK)
- Laktat dehidrogenaz (LDH)
- Kas ağrısı
- Protein karbonil (başka bir oksidatif stres göstergesi)
Dolayısıyla ekşi kiraz suyu kas ağrısını hafifletmedi ve kanınızdaki tipik kas hasarı işaretçilerini düşürmedi.
Neden Etkili Olabilir?
Yazarlar, ekşi kiraz suyunun yoğun egzersiz sonrası iyileşmeyi destekleyen bir takviye olabileceğini öne sürüyor. Önerilen mekanizma şu şekildedir: artan toplam antioksidan kapasite, azalan iltihap ve lipid peroksidasyonu, kas fonksiyonunun daha çabuk yenilenmesini kolaylaştırır.
Ekşi kirazlar fenolik bileşikler ve antosiyanin açısından zengindir; çalışmadaki her şişe en az 600 mg fenolik ve 40 mg antosiyanin içeriyordu.
Veriler bu hipotezi destekliyor: daha yüksek TAS, daha düşük IL‑6, CRP ve ürik asit, 48 saat içinde daha düşük TBARS ve daha çabuk güç geri kazanımı. Ancak çalışma nedensellik kanıtlamaz; sadece bir eğilim gösterir.
Bilmeniz Gereken Sınırlamalar
- Küçük örneklem – Sadece 20 katılımcı incelendi; bulgular daha büyük çalışmalarda teyit edilene kadar temkinli yorumlanmalı.
- Katılımcı profili – Yalnızca amatör maraton koşucuları vardı; aynı etkilerin ağırlık sporları veya diğer dayanıklılık disiplinlerinde geçerli olup olmadığı belirsiz.
- Tek ürün, tek protokol – Sonuçlar belirli bir Montmorency karışımına, belirli doza ve takviye süresine özeldir.
- Şeker içeriği – Her şişe 32 g karbonhidrat (şeker) içeriyor; diyete dikkat edenlerin bu miktarı hesaplaması gerekir.
- Uzun vadeli adaptasyon – Çalışma yalnızca kısa vadeli iyileşmeyi ölçtü; düzenli antrenman bloklarında iltihap ve oksidatif stresin tamamen bastırılmasının adaptasyonu olumsuz etkileyebileceği tartışmalı bir konudur.
Pratik Çıkarımlar
- Doz: Günde iki 8 fl oz (≈ 240 mL) şişe; biri sabah, biri öğleden sonra.
- Zamanlama: Yoğun bir yarış veya antrenmandan yaklaşık 5 gün önce başlayıp, etkinlik sırasında ve ardından 48 saat devam edin.
- Karbonhidrat: Günlük alımınıza 64 g ek şeker eklenir; diyetinizi buna göre ayarlayın.
- Kimler faydalanabilir: Dayanıklılık sporcuları, bir yarış, müsabaka ya da yoğun bir antrenman bloğu öncesinde güç geri kazanımını hızlandırmak ve iltihap belirteçlerini düşürmek isteyenler.
- Kimler atlayabilir: Kas ağrısında azalma bekleyenler (çünkü çalışmada fark görülmedi), düşük karbonhidrat diyeti uygulayanlar ve antrenman adaptasyonunu oksidatif stresle desteklemek isteyen sporcular.
- Uyarı: Herhangi bir sağlık sorununuz varsa takviye kullanmadan önce bir uzmana danışın.
Sonuç
Ekşi kiraz suyu “hilesi”, gerçek verilerle destekleniyor ancak bu veriler hype kadar kapsamlı değil. 20 maraton koşucusunda ekşi kiraz suyu izometrik güç geri dönüşünü daha hızlı (P = 0.024), IL‑6 (P < 0.001), CRP (P < 0.01) ve ürik asidi (P < 0.05) düşürmüş, antioksidan kapasiteyi yaklaşık %10 artırmıştır. CK, LDH ve kas ağrısında anlamlı bir değişiklik gözlenmemiştir. Bu, tek seferlik yüksek stresli etkinliklerde faydalı olabilecek bir takviye, ancak sihirli bir çözüm değildir.
Kaynak: Howatson G, et al. Scand J Med Sci Sports. 2010;20(6):843‑52. PubMed | DOI