3 g ਆਰਜਿਨੀਨ + 500 mg ਵਿਟਾਮਿਨ C: ਲਿਫਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟੋਸਟੇਰੋਨ 26% ਵੱਧਿਆ
Excerpt: ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਆਰਜਿਨੀਨ ਨੂੰ ਓਵਰਹਾਈਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਨਾਇਟ੍ਰਿਕ ਔਕਸਾਈਡ ਵਧਾ ਕੇ ਪੰਪ ਅਤੇ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਟ੍ਰਾਇਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 500 mg ਵਿਟਾਮਿਨ C ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਵੱਖਰਾ ਨਤੀਜਾ ਦਿੱਤਾ। 50 ਮਰਦ ਬਾਡੀਬਿਲਡਰਾਂ ’ਤੇ 45 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹਰ ਦਿਨ 3 g ਆਰਜਿਨੀਨ (ਤੀਨ ਵਾਰ 1 g) ਅਤੇ 500 mg ਵਿਟਾਮਿਨ C ਲੈਣ ਨਾਲ ਟੈਸਟੋਸਟੇਰੋਨ 26% ਅਤੇ VO₂max 10% ਵਧਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਡੀ ਫੈਟ ਘਟਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਰੋਥ ਹਾਰਮੋਨ, ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਜਾਂ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਬੈਲੈਂਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਨੇੜਿਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਸਤਾ ਸਟੈਕ ਹੈ, ਪਰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਟ੍ਰਾਇਲ ’ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧਿਆ ਟੈਸਟੋਸਟੇਰੋਨ ਮੱਸਲ ਵਾਧੇ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ।
ਆਰਜਿਨੀਨ ਨੂੰ ਜਿਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਇਮਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਨਾਇਟ੍ਰਿਕ ਔਕਸਾਈਡ ਦੇ ਬੂਸਟਰ ਵਜੋਂ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਵੱਡੀ ਪੰਪ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਮਿਲੇ, ਪਰ ਤਰਬੀਅਤ ਲੈ ਰਿਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਕਈ ਕੰਟਰੋਲਡ ਅਧਿਐਨ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇ। ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਟ੍ਰਾਇਲ ਨੇ ਇਸ ਐਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਸਤੀ ਡੋਸ ਵਿਟਾਮਿਨ C ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜ਼ਮਾਇਆ। 50 ਮਰਦ ਬਾਡੀਬਿਲਡਰਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਂਬੀਨੇਸ਼ਨ ਟੈਸਟੋਸਟੇਰੋਨ ਅਤੇ VO₂max ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਦਿਖਾਇਆ।
ਸਟੈਕ ਅਤੇ ਡੋਜ਼
ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਜਿਸਦਾ ਲੇਖਕ ਅਥਾਰ ਆਦਿ ਹਨ, 2026 ਵਿੱਚ Journal of Diabetes and Metabolic Disorders ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ, ਡਬਲ‑ਬਲਾਇੰਡ ਅਤੇ ਪਲੇਸਿਬੋ‑ਕੰਟਰੋਲਡ ਸੀ। ਪੰਜਾਹ ਮੁੰਡਿਆਂ (ਔਸਤ ਉਮਰ 24 ਸਾਲ) ਨੂੰ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ – ਹਰ ਇਕ ਵਿੱਚ 25।
ਇੰਟਰਵੇਂਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 3,000 mg L‑arginine (ਤੀਨ ਵਾਰ 1,000 mg) ਅਤੇ 500 mg ਵਿਟਾਮਿਨ C ਲਿਆ। ਕੰਟਰੋਲ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਟਾਰਚ ਦਾ ਪਲੇਸਿਬੋ ਲਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਗਰੁੱਪ ਇਕੋ 45 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ + ਏਰੋਬਿਕ ਕਾਰਡਿਓ) ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ – ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ, ਹਰ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 20 ਮਿੰਟ ਕਾਰਡੀਓ ਦੇ ਨਾਲ।
ਦੋਵੇਂ ਉਪਾਦ ਸਸਤੇ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਡੋਜ਼ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ।
ਨਤੀਜੇ
ਪਲੇਸਿਬੋ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਦਿਖਾਏ:
- VO₂max ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 % ਦਾ ਵਾਧਾ (p < 0.001)।
- ਸੀਰਮ ਟੈਸਟੋਸਟੇਰੋਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 26 % ਦੀ ਵਾਧਾ (p < 0.001)।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਜ਼ਨ (p < 0.001), BMI (p = 0.004) ਅਤੇ ਬਾਡੀ ਫੈਟ (p < 0.001) ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਘਟੋਤਰੀ ਹੋਈ। ਅਬਸਟਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ; 10 % ਅਤੇ 26 % ਦੇ ਅੰਕ ਈਰਗੋ‑ਲੋਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਠੀਕ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਪੂਰੇ ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਚੈੱਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਹੈ। ਬਾਡੀਬਿਲਡਰ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਟੋਤਰੀ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਲੀਨ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਸਿਰਫ਼ ਫੈਟ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਵਜ਼ਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਿਟਾਮਿਨ C ਕਿਉਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਨਾਇਟ੍ਰਿਕ ਔਕਸਾਈਡ (NO) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਆਰਜਿਨੀਨ NO ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੂਨ ਦੀ ਨਲੀਆਂ ਦੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿਗਨਲ ਮੌਲੀਕਿਊਲ ਹੈ। NO ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤ ਰੈਡਿਕਲਸ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਟਾਮਿਨ C ਇੱਕ ਐਂਟੀਆਕਸਿਡੈਂਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ NO ਨੂੰ ਫ਼ਰੀ ਰੈਡਿਕਲਸ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਜਿਨੀਨ ਦੀ NO ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਟਾਮਿਨ C ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਆਰਜਿਨੀਨ ਇਕੱਲਾ ਵਰਤਿਆਂ ਜੋ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਮਿਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਆਰਜਿਨੀਨ‑ਕੇਵਲ ਜਾਂ ਵਿਟਾਮਿਨ C‑ਕੇਵਲ ਸਮੂਹ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਜੋ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ
ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਮਾਰਕਰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇ:
- ਗ੍ਰੋਥ ਹਾਰਮੋਨ (GH) – ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਆਰਜਿਨੀਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ GH ਸੀਕਰੇਟਾਗੌਂ ਵਜੋਂ ਵਿਗਿਆਪਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।
- ਕੋਰਟੀਸੋਲ – ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੈਟਾਬੋਲਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ।
- ਨਾਇਟ੍ਰੋਜਨ ਬੈਲੈਂਸ – ਪਿਸ਼ਾਬੀ ਯੂਰੀਆ ਨਾਇਟ੍ਰਜਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਪਰ ਗਰੁੱਪ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਇਕਨਾਮੀ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਗਲੂਕੋਜ਼ ਅਤੇ ਲਿਪਿਡ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਵੀ ਮਾਪੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਅਬਸਟਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ।
ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਗੱਲਾਂ
ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ‘ਪ੍ਰੋਮਿਸਿੰਗ ਲੀਡ’ ਸਮਝੋ, ‘ਫਾਈਨਲ ਫੈਸਲਾ’ ਨਹੀਂ।
- ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਇਲ – ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਇਕਲੌਤਾ ਅਧਿਐਨ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਦੁਹਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
- ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਲਈ – 50 ਯੁਵਕਾਂ ’ਤੇ 45 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅਧਿਐਨ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ, ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਪੌਪੂਲੇਸ਼ਨ, ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਐਲੀਟ ਐਥਲਿਟਸ ’ਤੇ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।
- ਹਾਰਮੋਨ ≠ ਹਾਇਪਰਟਰੋਫੀ – ਟੈਸਟੋਸਟੇਰੋਨ ਵਧਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮੱਸਲ ਵਾਧੇ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ। ਅਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਲੀਨ‑ਮਾਸ ਦੀ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਲਕਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਲਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਵਿਟਾਮਿਨ C ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ – ਆਰਜਿਨੀਨ‑ਕੇਵਲ ਜਾਂ ਵਿਟਾਮਿਨ C‑ਕੇਵਲ ਗਰੁੱਪ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਕਿ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨਤੀਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਕਰਕੇ ਹਨ।
- ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੀ ਮਿਆਰੀਕਰਨ – ਪ੍ਰਭਾਵ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵੱਖਰੀ ਟਰੇਨਿੰਗ ਲਾਗੂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵਰਤੋਂਕੁਲ ਟਿੱਪਸ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਦ ਸਿੱਧਾ-ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ:
- L‑arginine – 1,000 mg ਤਿੰਨ ਵਾਰ (ਕੁੱਲ 3 g) ਦਿਨ ਵਿੱਚ।
- ਵਿਟਾਮਿਨ C – 500 mg ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ।
- ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ (ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ + ਕਾਰਡਿਓ) ਨਾਲ ਜੋੜੋ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਿੱਟ ਉਹ ਲਿਫਟਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕ਼ਦਰਦਾਨੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਕਾਰਡੀਓ ਔਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ VO₂max ਅਤੇ ਬਾਡੀ ਫੈਟ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ ਜੋ ਵਜ਼ਨ ਵਿਕਾਸ (ਬਲਕ) ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸਥਿਤੀ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਉੱਚ ਰਕਤਚਾਪ ਜਾਂ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼) ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਰਜਿਨੀਨ ਰਕਤ ਦੇ ਵਸਲਿਆਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਵੈ‑ਟੈਸਟ ਕਰਨਾ ਵੀ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਰਡ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਨੀਂਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ (ਵਜ਼ਨ, ਟੈਸਟੋਸਟੇਰੋਨ, VO₂max) ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਟਰੈਕ ਕਰੋ, ਨਾ ਕਿ ਕੇਵਲ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰੋ।
ਸਰੋਤ
Athar et al. The combined effect of L‑arginine and Vitamin C supplementation on nitrogen balance, body composition, maximal oxygen uptake, and anabolic‑catabolic hormones in male bodybuilders: A randomized double‑blind clinical trial. Journal of Diabetes and Metabolic Disorders, 2026. DOI: 10.1007/s40200-026-01987-4 | PubMed
