ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਆਕਸੀਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ? ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਟ੍ਰਾਇਲ ਫਰੀਡਾਈਵਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ – ਸਪੋਰਟਸ ਨਿਊਟਰੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਪਲੀਮੈਂਟ – ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵੱਡੀ ਖੋਜ: ਵਧੇਰੇ ਕੰਮ, ਘੱਟ ਲੈਕਟੇਟ
ਕੁਰਮਾਜੋਵਿਚ ਆਦਿ ਨੇ ਟਰੇਨਡ ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਡਾਈਵਰਾਂ ’ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਮੋਨੋਹਾਈਡਰੇਟ ਲੋਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸਾਹ ’ਤੇ ਏਰਗੋਮੀਟਰ ‘ਤੇ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ ‘ਚ ਉਹ ਜਿੰਨੀ ਦੂਰੀ ਕਵਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਲੋਡਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁੱਲ ਕੰਮ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੱਕ ਸਮਾਂ ਲੰਮਾ ਕੀਤਾ, ਪਲੇਸਬੋ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ।
ਲੈਕਟੇਟ ‘ਤੇ ਨਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸੀ। ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਲੈਕਟੇਟ ਪਲੇਸਬੋ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੀ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਲੈਕਟੇਟ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਲਟਾ ਨਤੀਜਾ ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ। ਪੇਪਰ ਲੈਕਟੇਟ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ Time × Group ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨ (p = 0.003) ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਐਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਇਹ ਡਬਲ‑ਬਲਾਈਂਡ, ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ, ਪਲੇਸਬੋ‑ਕਂਟਰੋਲਡ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸੀ, ਜੋ Journal of the International Society of Sports Nutrition (2026) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 20 ਟਰੇਨਡ ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਡਾਈਵਰ (18 ਪੁਰਸ਼, 2 ਔਰਤਾਂ, ਔਸਤ ਉਮਰ 41.6 ਸਾਲ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
- ਟੈਸਟ: ਛੋਟਾ ਵਾਰਮ‑ਅਪ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਾਹ ’ਤੇ ਅਧਿਕਤਮ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਕੋਸ਼ਿਸ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰੀ ਕਵਰ ਕਰਨਾ ਸੀ।
- ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ: ਪਹਿਲੀ ਟੈਸਟਿੰਗ, ਫਿਰ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਮੋਨੋਹਾਈਡਰੇਟ (20 g/ਦਿਨ 7 ਦਿਨ) ਜਾਂ ਪਲੇਸਬੋ ਦੀ ਰੈਂਡਮ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ, ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਟੈਸਟਿੰਗ।
- ਮਾਪ: ਕੁੱਲ ਕੰਮ, ਥਕਾਵਟ ਤੱਕ ਸਮਾਂ, ਖੂਨ ਲੈਕਟੇਟ, ਉਤਸਰਜਨ pCO₂, ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਥਕਾਵਟ ਲਈ ਮਹਿਸੂਸਾਤਮਕ ਤੀਬਰਤਾ, ਅਤੇ DXA ਸਕੈਨ ਨਾਲ ਬਾਡੀ ਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ।
- ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ: ClinicalTrials.gov NCT07233707.
ਕਿਉਂ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਸਾਹ ਰੋਕਣ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਸਧਾਰਨ ਹੈ। ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਅਨਾਓਰੋਬਿਕ ਊਰਜਾ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਬਫਰਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਨਾਓਰੋਬਿਕ ATP ਉਤਪਾਦਨ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਫਾਸਫੋਕ੍ਰੀਏਟੀਨ‑ਉਤਪਾਦਿਤ ATP ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਫਾਇਦੇ ਨੂੰ ਵਲੰਟਰੀ ਐਪਨੀਆ ਹੇਠ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਨਤੀਜੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਕੰਮ (p = 0.011) ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੱਕ ਸਮਾਂ (p = 0.028) ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਪਲੇਸਬੋ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੁਧਰੇ। ਪੇਪਰ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਸਮਝੋ, ਅੰਤਿਮ ਤੱਥ ਨਹੀਂ।
ਹੋਰ ਨਤੀਜੇ
- ਚਰਬੀ‑ਰਹਿਤ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਮਾਸ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਨਾਲ ਵਧੀ (p = 0.017)। ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਅਕਸਰ ਪਾਣੀ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਵਾਧਾ ਮੰਨਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
- ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਮਹਿਸੂਸਾਤਮਕ ਤੀਬਰਤਾ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਧਾਇਆ ਬਿਨਾਂ ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਨੂੰ ਔਖਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਏ।
- ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਥਕਾਵਟ ਰੇਟਿੰਗ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਧੀ; ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਦ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
- ਉਤਸਰਜਿਤ pCO₂, ਫੈਟ ਮਾਸ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਬਾਡੀ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਟੇਕਅਵੇ
ਡੋਜ਼: ਅਧਿਐਨ ਨੇ 7 ਦਿਨਾਂ ਲਈ 20 g/ਦਿਨ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਮੋਨੋਹਾਈਡਰੇਟ ਵਰਤੀ। ਇਹ ਕਲਾਸਿਕ ਲੋਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੀ ਡੋਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਕਈ ਐਥਲੀਟ ਡੋਜ਼ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਸਰਵਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਮਾਂ: ਪੇਪਰ ਟਰੇਨਿੰਗ ਜਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਸਮਾਂ‑ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਲੋਡਿੰਗ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਡਾਈਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਰਾਕ ‘ਤੇ।
ਕਿਸ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ:
- ਫਰੀਡਾਈਵਰ ਅਤੇ ਸਪਿਆਰਫਿਸ਼ਰ: ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇਹੀ ਗਰੁੱਪ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਬੂਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੈ।
- ਕੌਂਬੈਟ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕ ਐਥਲੀਟ: ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਜਾਂ ਸੀਮਿਤ ਸਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਈ ਅਨਾਓਰੋਬਿਕ ਬਰਸਟਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ। ਇਹ ਇਕ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
- ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਉੱਚ‑ਤੀਵਰ ਅਨਾਓਰੋਬਿਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਦੀ ਇੱਥੇ ਲੰਬੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵਰਤੋਂ ਹੈ। ਇਹ ਟ੍ਰਾਇਲ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸੀਮਾਵਾਂ
ਇਹ ਸੰਭਾਵੀ ਉਪਯੋਗੀ ਖੋਜ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦਾਅਵਾ ਬਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
- ਛੋਟਾ ਨਮੂਨਾ। ਸਿਰਫ 20 ਭਾਗੀਦਾਰ – ਨਤੀਜੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਨ। ਛੋਟੀ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਓਵਰ‑ਐਸਟਿਮੇਟ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੁਹਰਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
- ਸੰਕੁਚਿਤ ਆਬਾਦੀ। ਟਰੇਨਡ ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਡਾਈਵਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਸ਼, ਔਸਤ ਉਮਰ 41 ਸਾਲ; ਕੇਵਲ ਦੋ ਔਰਤਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਲਿੰਗ ਅੰਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ।
- ਲੈਬ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਡਾਈਵਿੰਗ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਸਾਹ ’ਤੇ ਮੈਕਸਿਮਮ ਸਾਈਕਲ ਟੈਸਟ ਡੂੰਘੀ ਡਾਈਵ, ਸਟੈਟਿਕ ਐਪਨੀਆ ਜਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ। ਲੇਖਕ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਸੰਭਾਵੀ ਰਣਨੀਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲੀ ਡਾਈਵਿੰਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ‘ਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ।
- ਸੁਰੱਖਿਆ। ਫਰੀਡਾਈਵਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗੂੜ੍ਹਾ ਖਤਰਾ, ਬਲੈਕ‑ਆਉਟ ਸਮੇਤ, ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਨੂੰ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣਾਓ। ਐਪਨੀਆ ਟਰੇਨਿੰਗ ਇਕੱਲੀ ਨਾ ਕਰੋ।
- ਲੈਕਟੇਟ ਨਤੀਜਾ ਅਣਵਿਆਖ਼ਿਆ। ਵਧੇਰੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਘੱਟ ਲੈਕਟੇਟ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ, ਪਰ ਪੇਪਰ ਇਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਰਥ ਨਾ ਕਢੋ।
- ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਥਕਾਵਟ ਰੇਟਿੰਗ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਧੀ ਮਹਿਸੂਸਾਤਮਕ ਥਕਾਵਟ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫਾਇਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਰਚ ਦੇ ਨਹੀਂ।
ਨਤੀਜਾ
ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 7 ਦਿਨ ਦੀ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਮੋਨੋਹਾਈਡਰੇਟ ਲੋਡਿੰਗ ਟਰੇਨਡ ਡਾਈਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ‘ਚ ਕੰਮ‑ਆਉਟਪੁੱਟ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੱਕ ਸਮਾਂ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਲੇਸਬੋ ਨਾਲੋਂ ਲੈਕਟੇਟ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਮੂਨਾ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦਰਸ਼ੀਲ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਅੰਤਿਮ ਨਿਰਣਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰੈਥ‑ਹੋਲਡ ਜਾਂ ਅਨਾਓਰੋਬਿਕ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਹੌਲੀ‑ਜੋਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਡਨੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।
ਸਰੋਤ: Kurmazovic et al. Load and breath‑hold: impact of 7‑day creatine monohydrate loading on breath‑hold exercise performance – a double‑blind randomized controlled trial. J Int Soc Sports Nutr, 2026. DOI: https://doi.org/10.1080/15502783.2026.2732743 | PubMed 42868132 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42868132/
