ਲੇਬਲ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦਾ – ਰੋਡਿਓਲਾ ਟਵਿਸਟ
ਰੋਡਿਓਲਾ ਰੋਜ਼ੀਆ ਨੂੰ "ਐਡੈਪਟੋਜਨ" ਵਜੋਂ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਲੜਦਾ, ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਤੀਖਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸਟੈਮੀਨਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਪਯੋਗ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ, ਡਬਲ‑ਬਲਾਈਂਡ ਟਰਾਇਲ ਨੇ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਦਿਖਾਇਆ। ਇੱਕ ਵਾਰਲੀ 200 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ ਡੋਸ ਨੇ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਦਿਨ‑ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾ‑ਚੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਰੋਡਿਓਲਾ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਵਜੂਦ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਸੁਪਾਟ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ "ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਲੋਡ ਕਰੋ" ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖੋਜਕਾਰ ਕਿਹੜੀ ਖੁਰਾਕ ਟੈਸਟ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਕੈਟਰੀਏਨ ਡੀ ਬਾਕ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਹੈਸਪਲ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀਕ੍ਰਿਤ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ: 200 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ ਰੋਡਿਓਲਾ ਰੋਜ਼ੀਆ (3% ਰੋਸਾਵਿਨ ਅਤੇ 1% ਸਾਲਿਡਰੋਸਾਈਡ) ਨੂੰ 500 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ ਸਟਾਰਚ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਲੇਸਬੋ ਸਿਰਫ਼ 700 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ ਸਟਾਰਚ ਸੀ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੈਪਸੂਲ ਟੈਸਟ ਤੋਂ ਇਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈ ਲਈ।
ਫੇਜ਼ I ਇੱਕ ਪਲੇਸਬੋ‑ਕੰਟਰੋਲਡ ਕ੍ਰਾਸ‑ਓਵਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 24 ਯੁਵਕ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਦੋ ਸੈਸ਼ਨ ਕੀਤੇ – ਇੱਕ ਰੋਡਿਓਲਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਪਲੇਸਬੋ ਨਾਲ – ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 5‑ਦਿਨ ਦੀ ਵਾਸ਼‑ਆਉਟ ਅਤੇ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ। ਹਰ ਸੈਸ਼ਨ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਸੀ:
- ਦਿਨ 1: ਲੱਤ ਦੀ ਹਿੱਲਚਲ ਗਤੀ (ਪਲੇਟ‑ਟੈਪਿੰਗ), ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਟਾਈਮ, ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਧਿਆਨ (Psychomotor Vigilance Test)।
- ਦਿਨ 2: ਪੂਰੀ ਇਜ਼ੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਘੁੱਟਨੇ‑ਵਿਸਥਾਰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਕਸਰਤ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਟੈਸਟ।
ਫੇਜ਼ I – ਨਤੀਜੇ
ਪਲੇਸਬੋ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਲੀ ਡੋਸ ਨੇ ਥਕਾਊ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 16.8 ± 0.7 ਮਿੰਟ ਤੋਂ 17.2 ± 0.8 ਮਿੰਟ ਤੱਕ (p < 0.05) ਵਧਾਇਆ। ਇਹ ਲਗਭਗ 0.4 ਮਿੰਟ, ਯਾਨੀ 24 ਸਕਿੰਟ (ਲਗਭਗ 2.4% ਵਾਧਾ) ਹੈ।
ਗੈਸ‑ਐਕਸਚੇਂਜ ਡਾਟਾ ਵੀ ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੀ:
- VO₂peak: 50.9 → 52.9 ml·min⁻¹·kg⁻¹ (p < 0.05)
- VCO₂peak: 60.0 → 63.5 ml·min⁻¹·kg⁻¹ (p < 0.05)
- ਫੇਫੜਾ ਵੇਂਟੀਲੇਸ਼ਨ: 115.9 → 124.8 L/min (p = 0.07, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ)
ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਟਿਕਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉੱਚੀ ਪੀਕ ਆਕਸੀਜਨ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਕਾਗਜ਼ ਨੇ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਵਿਵਰਣਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਲਈ "ਕਿਉਂ" ਦੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਅਨੁਮਾਨੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕੋ ਰਹਿਆ। ਇਜ਼ੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਘੁੱਟਨੇ‑ਵਿਸਥਾਰ ਤਾਕਤ, ਲੱਤ ਦੀ ਹਿੱਲਚਲ ਗਤੀ, ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਟਾਈਮ ਜਾਂ ਟਿਕਾਊ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਕਿ ਰੋਡਿਓਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਫਲੈਕਸ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਉਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਫੇਜ਼ II – ਪਲਾਟ ਟਵਿਸਟ
ਫੇਜ਼ II ਵਿੱਚ 12 ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਉਪਰੋਕਤ ਟੈਸਟ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਦਿਨ‑ਪ੍ਰਤੀ 200 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ ਰੋਡਿਓਲਾ ਜਾਂ ਪਲੇਸਬੋ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਮੁੱਖ ਸਵਾਲ ਸੀ ਕਿ ਲੰਬੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਨੂੰ ਜੋੜੇਗੀ ਜਾਂ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ।
ਉਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਦਿਨ‑ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਡਿਓਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਪੀ ਗਈ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਲਿਆਈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦੋਸਿੰਗ ਨੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਲੰਬੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਤਾਕਤ, ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਟਾਈਮ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਬੂਸਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਰਾ ਨਤੀਜਾ ਸਪੱਸ਼ਟ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੀਮਿਤ: ਤੁਰੰਤ ਰੋਡਿਓਲਾ ਯੁਵਕ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਦਿਨ‑ਪ੍ਰਤੀ ਰੀਜੀਮ ਨੇ ਕੋਈ ਮਾਪਗਿਆ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਟੇਕਅਵੇਜ਼
ਕੌਣ ਤੁਰੰਤ ਡੋਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- ਮਨੋਰੰਜਕ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਖਿਡਾਰੀ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਟੈਂਡਰਡ 200 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ ਡੋਸ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਟੈਸਟ ਜਾਂ ਟਾਈਮ‑ਟ੍ਰਾਇਲ ਤੋਂ ਇਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਦੁਹਰਾਓ।
- ਲੇਬਲ ‘ਤੇ ਉਹੀ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ (ਲਗਭਗ 3% ਰੋਸਾਵਿਨ ਅਤੇ 1% ਸਾਲਿਡਰੋਸਾਈਡ) ਚੈੱਕ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਡਿਓਲਾ ਉਤਪਾਦ ਬਹੁਤ ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉਮੀਦ ਨਾ ਕਰੀਏ:
- ਵੱਡੀ ਛਾਲ। 17 ਮਿੰਟ ਦੀ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ 0.4 ਮਿੰਟ (ਲਗਭਗ 24 ਸਕਿੰਟ) ਦਾ ਵਾਧਾ ਛੋਟਾ ਐਡਜ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਸਤੇ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇਗਾ।
- ਸੰਚਿਤ ਲਾਭ। ਇਸ ਪੇਪਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਦਿਨ‑ਪ੍ਰਤੀ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
- ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਵਾਧਾ। ਤਾਕਤ, ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰੋਡਿਓਲਾ ਨੂੰ ਦਿਨ‑ਪ੍ਰਤੀ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਫਾਇਦਾ" ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਉਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ, ਜਰੂਰਤ‑ਮੁਤਾਬਕ (as‑needed) ਵਰਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਚਤ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੀਮਾਵਾਂ – ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣੋ
ਇਹ ਇਕ ਉਪਯੋਗੀ ਅਧਿਐਨ ਹੈ, ਪਰ ਆਖਰੀ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ।
- ਛੋਟਾ ਨਮੂਨਾ। ਫੇਜ਼ I ਵਿੱਚ 24 ਅਤੇ ਫੇਜ਼ II ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 12 ਭਾਗੀਦਾਰ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਛੋਟੇ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਲੰਬੀ‑ਅਵਧੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਕੜਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਗਿਣਤੀ ‘ਤੇ ਨੱਲ ਨਤੀਜਾ "ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ" ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ।
- ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਛੋਟੀ ਹੱਦ। ਵਾਧਾ ਸਾਂਖਿਆਕੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ, ਪਰ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ, ਅਤੇ ਇਹੋ ਜੀ ਰੇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ।
- ਸਿਰਫ਼ ਯੁਵਕ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਾਲੰਟੀਅਰ। ਨਤੀਜੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ, ਐਲੀਟ ਏਥਲੀਟ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ, ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ – ਉਹੀ ਹਾਲਤਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਰੋਡਿਓਲਾ ਦਾ ਅਕਸਰ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਇੱਕ ਡੋਸ, ਇੱਕ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ। ਸਿਰਫ਼ 200 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ ਇਕਲੈ ਮਿਆਰੀਕ੍ਰਿਤ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਡੋਸ ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦੀ।
- ਇੱਕਲੋਤਾ ਅਧਿਐਨ। 2004 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਸਮਾਨ ਟਰਾਇਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਮੰਨਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਸਮਾਪਤੀ
ਰੋਡਿਓਲਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚਮਕੀਲੀ ਹੈ। 200 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ ਡੋਸ ਜੋ ਕਸਰਤ ਤੋਂ ਇਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੁਵਕ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਥਕਾਊ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪੀਕ ਆਕਸੀਜਨ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਦਿਨ‑ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਰੋਡਿਓਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ‑ਐਡਜ, ਤੁਰੰਤ ਸੰਦ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋ, ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਲੰਬੀ‑ਅਵਧੀ “ਲੋਡ” ਕਰਨ ਯੋਗ ਸਪਲੀਮੈਂਟ।
