ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ
ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੌੜਾਕਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 32 % ਵਧੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੀ ਤੀਵਰ ਦੌੜ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੌੜੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ Medicine & Science in Sports & Exercise ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਡਬਲ‑ਬਲਾਈਂਡ ਕ੍ਰਾਸ‑ਓਵਰ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਖੋਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਰੀ‑ਨੀਲੀ ਸ਼ੈਵਾਲ (ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ) ਐਂਡਿਊਰੈਂਸ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਸਟੈਕ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਸੁਨੇਹੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਅਧਿਐਨ: ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ
ਗਰੀਕ ਖੋਜ ਟੀਮ (Kalafati ਆਦਿ, 2010) ਨੇ ਨੌਂ ਮੱਧਮ‑ਸਤਰ ਦੇ ਐਂਡਿਊਰੈਂਸ ਪੁਰਸ਼ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ। ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਡਬਲ‑ਬਲਾਈਂਡ, ਪਲੇਬੋ‑ਕੰਟਰੋਲਡ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਸ‑ਓਵਰ ਸੀ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ 6 ਗ੍ਰਾਮ ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਪਲੇਬੋ ਫੇਜ਼ ਰਹੀ।
ਟੈਸਟ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ
ਹਰ ਫੇਜ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਤੀਵਰ ਟ੍ਰੈਡਮਿਲ ਦੌੜ ਕੀਤੀ:
- 2 ਘੰਟੇ 70–75 % VO₂max ਤੱਕ
- ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ 95 % VO₂max ਤੱਕ ਥੱਕਣ ਤੱਕ
ਦੌੜ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਰੈਸਪਾਇਰੇਟਰੀ ਕੁਐਸ਼ਿਟ (ਜੋ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਕਈ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਸਟ੍ਰੈਸ ਮਾਰਕਰ ਮਾਪੇ ਗਏ। ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਕਸਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, 1, 24 ਅਤੇ 48 ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਨਤੀਜੇ: 32 % ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ
ਮੁੱਖ ਅੰਕੜੇ ਬਿਲਕੁਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:
- ਥੱਕਣ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ (2‑ਘੰਟੇ ਦੀ ਦੌੜ ਬਾਅਦ): ਪਲੇਬੋ ‘ਤੇ 2.05 ± 0.68 ਮਿੰਟ, ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ‘ਤੇ 2.70 ± 0.79 ਮਿੰਟ — ≈ 32 % ਵਾਧਾ।
- ਚਰਬੀ ਦੀ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ: 2‑ਘੰਟੇ ਦੀ ਦੌੜ ਦੌਰਾਨ 10.9 % ਵਧੀ।
- ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦੀ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ: 10.3 % ਘਟਿਆ।
- ਰਿਡਿਊਸਡ ਗਲੂਟਾਥਿਓਨ (GSH): ਆਰਾਮ ‘ਤੇ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਤੋਂ 24 ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਨਾਲ ਵੱਧ ਪੱਧਰ।
- TBARS (ਲਿਪਿਡ ਪਰਾਕਸਿਡੇਸ਼ਨ ਮਾਰਕਰ): ਪਲੇਬੋ ‘ਤੇ ਕਸਰਤ ਬਾਅਦ ਵਧਿਆ, ਪਰ ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ।
- ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕਾਰਬੋਨਿਲਸ, ਕੈਟਲੇਜ਼ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਸਮਰੱਥਾ: ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ‘ਚ ਸਮਾਨ ਵਾਧਾ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਰਕ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਰ ਹਲਕਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਰਕਰ ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਹਨ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਲেখਕ ਦੋ ਸੰਭਵ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਕੱਲੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
1. ਚਰਬੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਧਣਾ
ਲੰਬੀ ਦੌੜ ਦੌਰਾਨ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦੀ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਘਟਦੀ ਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸ਼ਰੀਰ ਵੱਧ ਚਰਬੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਲਾਇਕੋਜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਗਲਾਇਕੋਜਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਮਾਪਿਆ।
2. ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ
ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਵਿੱਚ ਫਾਈਕੋਸਾਇਅਨਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਗਿਕਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਗਤੀਵਿਧੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਚਾ GSH ਅਤੇ TBARS ਦੀ ਘੱਟ ਵਾਧੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਸਰਤ‑ਪੈਦਾ ਲਿਪਿਡ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਜਾਣੇ ਮੌਲਿਕਰੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹਨ, ਹਜੇ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਘੱਟੀ: ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੋ
- ਨਮੂਨਾ ਛੋਟਾ – ਸਿਰਫ਼ ਨੌਂ ਪੁਰਸ਼। ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਤੀਜੇ ਆਮ ਜਨਸੰਖਿਆ, ਔਰਤਾਂ, ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਉੱਚ‑ਪੱਧਰੀ ਐਲੀਟਸ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
- ਕ੍ਰਾਸ‑ਓਵਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ – ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਛੋਟੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
- ਲਾਭ ਬਹੁਤ ਹਲਕਾ – ਔਸਤ ਸੁਧਾਰ 0.65 ਮਿੰਟ (ਲਗਭਗ 39 ਸਕਿੰਟ) ਸੀ। 32 % ਦੀ ਰਿਲੇਟਿਵ ਵਾਧਾ ਵੱਡਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਹੀ।
- ਟੈਸਟ ਦੀ ਸੀਮਿਤਤਾ – ਥੱਕਣ‑ਤੱਕ ਦਾ ਟੈਸਟ ਬਹੁਤ ਵੈਰੀਏਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਦੂਰੀ (ਮੈਰਾਥਨ, 10 km) ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ।
- ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲੇ‑ਜੁਲੇ – ਕੁਝ ਮਾਰਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿਖਿਆ।
ਸਾਰ: ਅਧਿਐਨ ਦਿਲਚਸਪ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦੌੜ ਨੂੰ ਜਾਦੂਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲੇਗਾ, ਇਹ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ।
ਵਿਹਾਰਿਕ ਸਲਾਹਾਂ
ਡੋਜ਼
ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 6 ਗ੍ਰਾਮ ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਵਰਤੀ ਗਈ। ਪਾਊਡਰ ਜਾਂ ਕੈਪਸੂਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 2‑3 ਵਾਰ ਵੰਡਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਵੰਡ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ; ਆਪਣੀ ਹਜ਼ਮ ਤਾਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਲਓ।
ਸਮਾਂ‑ਸਾਰਣੀ
ਇਹ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਸੀ। ਇਕਲੋਤੇ ਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਲਾਭ ਉਮੀਦ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜ਼ਮਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਲਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਡਾਟਾ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ।
ਕਿਹੜਿਆਂ ਲਈ ਉਚਿਤ
- ਐਂਡਿਊਰੈਂਸ ਐਥਲੀਟ – ਦੌੜਾਕ, ਸਾਈਕਲਿਸਟ, ਟ੍ਰਾਇਥਲਾਨ ਜੋ ਲੰਬੀਆਂ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਚੀ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
- ਲੰਬੀ‑ਸੈਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਡੀਓ ਪ੍ਰੇਮੀ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਕਆਉਟ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਰਬੀ‑ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ (ਸਬੂਤ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੌੜ ‘ਤੇ ਹੀ ਹੈ)।
- ਛੋਟੀ, ਤੀਵਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ – ਵਿਸਫੋਟਕ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਘੱਟ‑ਵਾਲੀਮ ਵਾਲੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ‘ਤੇ ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲਾਭ ਹਜੇ ਦਰਸਾਏ ਨਹੀਂ ਗਏ।
ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ
ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੁਝ ਬੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਜਾਂ ਮਾਈਕਰੋਸਾਈਸਟਿਨ (ਟਾਕਸਿਨ) ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੀਸਰੇ‑ਪੱਖ ਦੀ ਲੈਬ ਜਾਂਚ ਵਾਲਾ, ਹੈਵੀ ਮੈਟਲ ਅਤੇ ਕਾਨਟੈਮੀਨੇਟਸ ਲਈ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਵਾਲਾ ਉਤਪਾਦ ਚੁਣੋ। ਸਸਤੇ, ਅਣਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪਾਊਡਰ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਗਰਭਵਤੀ, ਆਟੋਇਮੀਉਨ ਹਾਲਤ ਵਾਲੇ, ਫੀਨਾਈਲਕੀਟੋਨੂਰੀਆ (PKU) ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ
ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਕੋਈ ਜਾਦੂਈ ਗੋਲੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਇੰਦਨ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਚਰਬੀ‑ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, GSH ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸਰਤ‑ਪੈਦਾ ਲਿਪਿਡ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਐਂਡਿਊਰੈਂਸ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਮਾਰਜਿਨਲ ਗੇਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਘੱਟ‑ਲਾਗਤ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੋਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਜਿਬ ਰੱਖੋ: ਸ਼ੀਰਸ਼ਕ ‘ਤੇ 32 % ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਘੜੀ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ਼ 39 ਸਕਿੰਟ। ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਉਮਰ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਤਰਬੀਅਤ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਖੋਜ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ: Kalafati M, et al. Ergogenic and antioxidant effects of spirulina supplementation in humans. Med Sci Sports Exerc. 2010;42(1):142‑151. PubMed | DOI
