ਇੱਕ ਮਸ਼ਰੂਮ ਕੈਪਸੂਲ ਨੇ VO₂max ਨੂੰ 14.8 % ਵਧਾਇਆ — ਪਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਸੌਟੀ
VO₂max ਵਿੱਚ 14.8 % ਦੀ ਛਾਲ ਵਾਕਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਸਿਖਰ ਦੇ ਕੋਚਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਐਸੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਹ ਵਾਧਾ 40 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਰੂਮ ਕੈਪਸੂਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈਡਲਾਈਨ ਜੋ Antioxidants ਦੇ ਨਵੇਂ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਗੁਪਤ ਤਾਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਸੋਚ‑ਸਮਝ ਕੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਲੇਸਿਬੋ ਗਰੁੱਪ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਚਮਕਦਾਰ ਅੰਕੜੇ
ਲੇਖ (Kumar, Gill, Verma & Singh, Antioxidants 2026; 15(11):1386) ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 50 ਸਿਹਤਮੰਦ ਯੁਵਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਐਥਲਿਟਸ (ਉਮਰ 18‑22 ਸਾਲ) ਨੇ 40 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ 320 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ ਬੀਟਾ‑ਗਲੂਕੈਨ‑ਸਮਰਿਧ ਮਲਟੀ‑ਮਸ਼ਰੂਮ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਲੇਟਿਵ VO₂max 46.26 mL/kg/min ਤੋਂ 53.12 mL/kg/min ਤੱਕ ਚੜ੍ਹੀ, ਜੋ ਕਿ 14.8 % ਵਧੋਤਰੀ (p < 0.001) ਹੈ। ਐਬਸੋਲਿਊਟ VO₂ ਵੀ 11.6 % ਵਧਿਆ। NutraIngredients ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ‑ਟਕਲੀਫ਼ (time‑to‑exhaustion) ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਤਪਾਦ ਇੱਕ 7‑in‑1 Mushroom Complex Extract ਕੈਪਸੂਲ ਸੀ। ਪਰ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਮਸ਼ਰੂਮ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਦੇ।
ਵੱਡੀ ਕਸੌਟੀ: ਕੋਈ ਪਲੇਸਿਬੋ, ਕੋਈ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ
ਇਹ ਇੱਕ one‑arm, pre‑post pilot ਸੀ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪਲੇਸਿਬੋ ਗਰੁੱਪ, ਕੋਈ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਬਲਾਇਂਡਿੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ hypothesis‑generating ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ:
- ਟਰੇਨਿੰਗ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ 40 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਆਮ ਟਰੇਨਿੰਗ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ। ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਟਰੇਨਿੰਗ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦੇ VO₂max ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਨਾਲ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਟਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਉਮੀਦ ਪ੍ਰਭਾਵ। ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੈਪਸੂਲ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਉੱਚੀ ਉਤਸ਼ਾਹਨਾ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਨਤੀਜੇ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਹੀਂ।
- ਸੀਮਿਤ ਆਬਾਦੀ। ਸਾਰੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਯੁਵਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਔਰਤਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਜਾਂ ਗੈਰ‑ਐਥਲਿਟਸ ਲਈ ਨਤੀਜੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੰਰਚਨਾ ਸੀ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ 14‑17 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਵਾਸ਼‑ਆਉਟ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਮਿਆਰੀਕ੍ਰਿਤ ਇਸੋਕੈਲੋਰੀਕ ਡਾਇਟ ਖਾਈ। ਇਹ ਕਦਮ ਮਦਦਗਾਰ ਹਨ, ਪਰ ਪਲੇਸਿਬੋ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ।
ਖੂਨ ਤੇ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੀ ਬਦਲਾ?
ਦੂਸਰੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਮਿਲੀ‑ਜੁਲੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ ਔਖਾ:
- ਪੀਕ ਰੈਸਪਾਇਰਟਰੀ ਕੁਇਸ਼ੈਂਟ (RQ) 1.096 ਤੋਂ 1.308 ਤੱਕ ਵਧਿਆ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਮੁੱਲ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਰੱਖੋ।
- ਹੀਮੈਟੋਕ੍ਰਿਟ 44.5 % ਤੋਂ 42.1 % ਤੱਕ ਘਟਿਆ, ਜੋ ਕਿ “ਵੱਧ ਲਾਲ ਕੋਸ਼ਿਕਾ, ਵੱਧ ਆਕਸੀਜਨ” ਦੀ ਆਮ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।
- ਮੀਨ ਕੋਰਪਸਕੁਲਰ ਵੋਲਿਊਮ (MCV) ਵਧਿਆ।
- ਵਾਈਟ ਬਲੱਡ ਸੈਲ (WBC) ਗਿਣਤੀ 7.53 ×10⁹/L ਤੋਂ 6.80 ×10⁹/L ਤੱਕ ਘਟੀ, ਨਿਊਟ੍ਰੋਫਿਲਜ਼ ਘੱਟ ਅਤੇ ਲਿੰਫੋਸਾਈਟਜ਼ ਵਧੇ।
ਹੀਮੈਟੋਕ੍ਰਿਟ ਦੀ ਘਟੋਤਰੀ ਅਤੇ VO₂max ਦੀ ਵਾਧੋਤਰੀ ਦਿਲਚਸਪ ਸੰਬੰਧ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਹਕੀਕਤੀ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀਕਲ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਪਲਾਜ਼ਮਾ‑ਵਾਲਿਊਮ ਸ਼ਿਫਟ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਪ‑ਸ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਗਰੁੱਪ ਦੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸੈੱਲ ਪਰਖ: ਦਿਲਚਸਪ, ਪਰ ਸੀਮਿਤ
ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲੈਬ‑ਕੰਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਿਆਂ ਨੇ H9c2 ਰੈਟ ਕਾਰਡੀਓਮਾਇਬਲਾਸਟ (ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਂ) ‘ਤੇ CoCl₂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਰਸਾਇਣਕ ਹਾਈਪੋਕਸੀਆ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਯੋਗਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ:
- ਬੀਟਾ‑ਗਲੂਕੈਨ 20 µg/mL
- ਟਾਊਰੀਨ 40 µM
- L‑ਆਰਜੀਨੀਨ 50 µM
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ ਮੀਟਾਬੋਲਿਕ ਐਕਟਿਵਿਟੀ ਨੂੰ 83.65 %‑97.40 % ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ, ਜਦਕਿ ਹਾਈਪੋਕਸੀਆ‑ਕੇਵਲ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਐਕਟਿਵਿਟੀ 67.29 % ਸੀ। ਸਭ ਨੇ HIF‑1α ਟਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਈਪੋਕਸੀਆ ਦਾ ਮਾਰਕਰ ਹੈ। Seahorse ਮਾਪਾਂ ਨੇ ਮਾਈਟੋਕੌਂਡਰੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਰਸਾਇਆ, ਪਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨਤਾ ਸੀਮਿਤ ਰਹੀ।
ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸੈੱਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਹੈ। ਸੈੱਲ ਟੈਸਟ ਨੇ ਇਕ‑ਇਕ ਯੋਗਿਕ ਨੂੰ ਹਾਈਪੋਕਸੀਆ ਮਾਡਲ ‘ਚ ਜਾਂਚਿਆ, ਜਦਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਟਰਾਇਲ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ ਨੂੰ ਐਥਲਿਟਸ ‘ਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਸੈੱਲ ਡੇਟਾ ਸੰਭਾਵੀ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਕੈਪਸੂਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ।
ਕੀ ਸਬੂਤ ਠਹਿਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ
ਠਹਿਰ ਸਕਦਾ ਹੈ: 50 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ‘ਚ ਛੋਟਾ p‑value ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਪੋਸਟ‑ਪ੍ਰੀ ਚੇਂਜ, ਨਾਲ ਹੀ ਸੈੱਲ ਡੇਟਾ ਜੋ ਹਾਈਪੋਕਸੀਆ‑ਸੰਬੰਧੀ ਰਸਤੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਟਰਾਇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਠਹਿਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ: ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਿ ਮਸ਼ਰੂਮ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ VO₂max ਨੂੰ ਲਗਭਗ 15 % ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟਰੇਨਿੰਗ ਅਨੁਕੂਲਤਾ, ਉਮੀਦ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਜਾਣ‑ਪਛਾਣ, ਅਤੇ ਮਾਪ‑ਵੈਰੀਏਸ਼ਨ ਸਭ ਇਕ‑ਇਕ ਜਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਪਲੇਸਿਬੋ‑ਕੰਟਰੋਲਡ ਟਰਾਇਲ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾ ਦਿਖਾਏ।
ਕਾਰਗਰ ਨਤੀਜੇ
- ਪਰੀਖਿਆ ਕੀਤਾ ਡੋਸ: 320 mg/ਦਿਨ ਬੀਟਾ‑ਗਲੂਕੈਨ‑ਸਮਰਿਧ ਮਲਟੀ‑ਮਸ਼ਰੂਮ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ।
- ਅਵਧੀ: 40 ਦਿਨ। ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੈਪਸੂਲ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਾਂ‑ਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
- ਕੌਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਸਿਹਤਮੰਦ, ਯੁਵਾ, ਟਰੇਨਡ ਪੁਰੁਸ਼ ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਤਜਰਬਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਐਕਸਪਰੀਮੈਂਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋ, ਪੁਸ਼ਟੀਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਹਾਲਤਾਂ ‘ਚ ਟਰੈਕ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।
- ਕੌਣ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ / ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਮਸ਼ਰੂਮ ਐਲਰਜੀ ਵਾਲੇ, ਗਰਭਵਤੀ ਜਾਂ ਦੂਧ-ਪਾਨ ਕਰ ਰਹੇ, ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਮੈਡੀਕਲ ਹਾਲਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇਮਿਊਨ‑ਮੋਡੀਊਲੇਟਿੰਗ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਰਹੇ ਲੋਕ। ਐਥਲਿਟਸ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦ ਲੇਬਲ ਤੇ ਤੀਸਰੇ‑ਪੱਖ ਦੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਚੈਕ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਸਾਵਧਾਨੀ ਹੈ, ਲੇਖ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ।
- ਕਿੱਥੋਂ ਨਾ ਕਰੋ: ਸਬੂਤ‑ਅਧਾਰਿਤ ਟਰੇਨਿੰਗ, ਨੀਂਦ, ਪੋਸ਼ਣ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕੈਪਸੂਲ ਲਈ ਛੱਡੋ ਨਾ।
ਨਤੀਜਾ
14.8 % VO₂max ਵਾਧਾ ਇੱਕ ਐਸਾ ਅੰਕ ਹੈ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਲੇਸਿਬੋ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਇਸਦੀ ਪੱਕੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਇਲਟ ਖੋਜਕਰਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਪੋਥੈਸਿਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਐਥਲਿਟਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਲਈ ਵੱਡਾ, ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ, ਪਲੇਸਿਬੋ‑ਕੰਟਰੋਲਡ ਟਰਾਇਲ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਮਸ਼ਰੂਮ ਸੰਰਚਨਾ, ਵਿਆਪਕ ਭਾਗੀਦਾਰ, ਅਤੇ ਬਲਾਇਂਡਡ ਟੈਸਟਿੰਗ ਹੋਵੇ। ਤਦ ਤੱਕ “ਕੀ ਮਸ਼ਰੂਮ ਕੈਪਸੂਲ VO₂max ਵਿੱਚ 15 % ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ?” ਦਾ ਜਵਾਬ ਅਜੇ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
