Kreatyna w leczeniu kolana skoczka – ulga w bólu po 4 tygodniach
Streszczenie: Zapalenie ścięgna rzepki (kolano skoczka) może wykluczyć sportowca z treningów na miesiące. W najnowszym eksperymencie sprawdzono, czy kreatyna przyspieszy powrót do formy. W grupie 20 zawodników realizujących ekscentryczny program rehabilitacji jedynie grupa przyjmująca kreatynę odnotowała istotną poprawę bólu i funkcji (VISA‑P) po 4 tygodniach oraz wzrost wysokości skoku. Po 8 tygodniach obie grupy poprawiły się podobnie, a różnica między nimi była jedynie bliska istotności statystycznej (p = 0,099). Poniżej opisujemy, co dokładnie zrobiono, jak podawano kreatynę, kto może z tego skorzystać i dlaczego mała liczba uczestników wymaga ostrożności.
Krótkie podsumowanie
Naukowcy przetestowali kreatynę monohydrat (Creapure®) w połączeniu ze strukturalnym programem rehabilitacji u sportowców z zapaleniem ścięgna rzepki. Po 8 tygodniach zarówno grupa kreatynowa, jak i placebo wykazały istotną poprawę. Różnica pojawiła się wcześniej – już po 4 tygodniach jedynie grupa kreatynowa odnotowała statystycznie istotny wzrost wyniku VISA‑P (kwestionariusz oceniający ból i funkcję). Tylko ona zanotowała także znaczący przyrost wysokości skoku w skoku pionowym (CMJ).
To obiecujące, ale nie jest to dowód niepodważalny. Szczegóły znajdziesz poniżej.
Co właściwie zrobiono w badaniu?
Eksperyment, którego przewodniczącym był Sánchez‑Gómez i współpracownicy, ukazał się w Journal of the International Society of Sports Nutrition (2026). Było to podwójnie zaślepione, randomizowane badanie. Dwudziestu zawodników zrzeszonych w federacji (średni wiek ≈ 34 lat) z zapaleniem ścięgna rzepki podzielono na dwie grupy: kreatynową (n = 9) i placebo (n = 11).
Wszyscy stosowali ten sam plan rehabilitacji:
- codzienne treningi ekscentryczne + rozciąganie,
- terapia falą udarową (ESWT) raz na 10 dni,
- terapia manualna ścięgna i otaczających mięśni.
Suplement przyjmowano bezpośrednio po każdej sesji treningu ekscentrycznego: trzy kapsułki Creapure (monohydrat kreatyny) albo identycznie wyglądające kapsułki sacharozy w grupie placebo. Badanie obejmowało pomiary w bazie, po 4 tygodniach i po 8 tygodniach. Mierzono VISA‑P, grubość ścięgna w ultrasonografii, skład ciała metodą bioimpedancji, wysokość skoku CMJ oraz maksymalny ciężar (5‑RM) wyprostu kolana w uszkodzonej nodze.
Najważniejsze wyniki
Ból i funkcja (VISA‑P): W obu grupach wskaźnik rosł wraz z upływem czasu. Po 8 tygodniach grupa kreatynowa podniosła wynik z 60,6 do 78,0 punktów, a grupa placebo z 60,0 do 75,2. Po tym czasie wyniki były porównywalne.
Różnica pojawiła się w połowie okresu. W grupie kreatynowej VISA‑P wyniosło 70,2 po 4 tygodniach – statystycznie istotna poprawa w stosunku do wartości wyjściowej (p = 0,027). Wynik placebo w tym samym momencie nie osiągnął istotności.
Wysokość skoku: W grupie kreatynowej wysokość CMJ wzrosła z 34,3 cm do 36,8 cm po 4 tygodniach (p = 0,019) i do 37,6 cm po 8 tygodniach (p = 0,015). Dla sportowców skaczących jest to znaczący przyrost, świadczący o „przebudowie” ścięgna pod wpływem obciążenia.
Grubość ścięgna i siła: Obie grupy poprawiły się w ultrasonograficznej grubości ścięgna oraz w maksymalnym podciągu 5‑RM. Kreatyna nie wykazała dodatkowego efektu, co sugeruje, że główną rolę odgrywał program rehabilitacji.
Szczere zastrzeżenia
Zanim włączysz kreatynę do swojego planu, rozważ, co faktycznie potwierdzają dane, a co nie.
- Mała próbka. Tylko 20 sportowców, a w grupie kreatynowej zaledwie 9 osób – wyniki są kruchą strukturą.
- Interakcja jedynie trendowała. Test różnic w czasie dał p = 0,099 (partial η² = 0,126). To nie spełnia typowego progu 0,05. Stwierdzenie „kreatyna działała w tygodniu 4, a placebo nie” opiera się na porównaniach wewnątrz grup, co jest słabszym dowodem niż istotna różnica między grupami.
- Powrót do rywalizacji nie został zmierzony. Wniosek o „szybszym powrocie do gry” wynika jedynie z wcześniejszej ulgi w bólu i wyższych skoków – nie z rzeczywistego czasu powrotu do zawodów.
- Krótki okres obserwacji. Osiem tygodni nie mówi nic o ponownych urazach ani o długoterminowym stanie ścięgna.
- Mieszana populacja. Średni wiek uczestników wynosił 33,7 lat – wyniki nie muszą przekładać się na nastolatków ani na elitarnych profesjonalistów.
Autorzy podkreślają, że kreatyna „może być rozważana” jako substancja ergogeniczna wspomagająca regenerację. To ostrożne sformułowanie, które powinno pozostać ograniczone do sytuacji, w których istnieje uzasadniona potrzeba dodatkowego wsparcia.
Kto może być zainteresowany?
Najbardziej istotna grupa to sportowcy uprawiający dyscypliny skokowe lub intensywnie obciążające kończyny (siatkówka, koszykówka, lekkoatletyka i podobne), którzy już realizują ekscentryczny program rehabilitacji ścięgna rzepki i szukają dodatkowego wsparcia. Kreatyna jest jednym z najczęściej badanych suplementów sportowych i jest stosunkowo tania. Dla zdrowego dorosłego ryzyko negatywnego efektu jest niskie, choć osoby z problemami nerek lub innymi schorzeniami powinny skonsultować się z lekarzem.
Kreatyna nie zastępuje obciążenia. W tym badaniu była dodatkiem do wymagającego programu, który obejmował codzienne treningi ekscentryczne, terapię falą udarową i zabiegi manualne. Poprawy w grubości ścięgna i sile wynikały w dużej mierze z tego programu.
Praktyczne wskazówki: dawka i timing
- Timing: Kreatynę przyjmowano zaraz po każdej sesji treningu ekscentrycznego. To prosty schemat do powielenia, choć autorzy nie wykazali, że jest on lepszy od innych pór dnia.
- Dawka: Streszczenie podaje trzy kapsułki Creapure dziennie, ale nie podaje ich gramatury. W większości badań stosuje się 3–5 g dziennie – to orientacyjna dawka, nie specyficzna dla tego badania. Sprawdź pełny tekst lub etykietę produktu.
- Forma: Użyto monohydratu kreatyny – najbardziej przebadanego wariantu, w wysokiej czystości marki Creapure®. Nie ma dowodów na wyższość droższych form.
- Oczekiwania: Traktuj to jako możliwy mały przyspieszacz w pierwszym miesiącu, a nie jako lekarstwo. Po 8 tygodniach grupa placebo nadgoniła wyniki bólu.
- Współpraca z klinicystą: Rehabilitacja tendinopatii powinna być prowadzona pod okiem specjalisty, który potrafi dostosować obciążenia do objawów.
Podsumowanie
Pilotowy test sugeruje, że kreatyna może przyspieszyć wczesną ulgę w bólu i przywrócenie wysokości skoku w rehabilitacji kolana skoczka. Ponieważ interakcja między grupami była jedynie trendem (p = 0,099), a liczba uczestników wyniosła 20, wyniki stanowią zachętę do większych badań, a nie podstawę do natychmiastowej zmiany protokołów. Jeśli już używasz kreatyny lub rozważasz jej wprowadzenie, masz tutaj uzasadniony argument, ale pamiętaj, że ekscentryczne ćwiczenia pozostają kluczowe.
Źródło: Sánchez‑Gómez i in. „Could creatine supplementation combined with physical rehabilitation accelerate return to play in athletes with patellar tendinopathy?” J Int Soc Sports Nutr (2026). DOI: https://doi.org/10.1080/15502783.2026.2718846 | PubMed