ਮੋੜ: ਇੱਕ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਰਡੀਓ 'ਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਈ
ਬੀਟਾ‑ਹਾਈਡਰੋਕਸੀ‑ਬੀਟਾ‑ਮੇਥਿਲਬੁਟੀਰੇਟ (HMB) ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ “ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ” ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰਹੀ। Journal of the International Society of Sports Nutrition (Durkalec‑Michalski ਆਦਿ) ਵਿੱਚ 2026 ਦੀ ਇੱਕ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਟ੍ਰਾਇਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਏਰੋਬਿਕ ਲਾਭ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ‑ਅੰਕੀ, ਪਲੇਬੋ‑ਕੰਟਰੋਲਡ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ‘ਚ, ਉਹ ਮਰਦ ਜੋ ਹਾਈ‑ਇੰਟੈਨਸਿਟੀ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ (HIFT) ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਧੀਆ, ਬਾਡੀ‑ਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ‑ਅਨੁਕੂਲਤ ਡੋਜ਼ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੇ ਕੁਝ ਕਾਰਡੀਓ‑ਰੈਸਪਾਇਰਟਰੀ ਮਾਰਕਰਸ ‘ਚ ਪਲੇਬੋ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਧਾਰ ਦਿਖਾਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਲੈਗ ਤਾਕਤ ‘ਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਅਧਿਐਨ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ
ਇਸ ਟ੍ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ 90 ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: 53 ਟ੍ਰੇਨਡ (ਔਸਤ ਉਮਰ 29 ਸਾਲ, ਫੈਟ‑ਫਰੀ ਮਾਸ ਲਗਭਗ 71 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ.) ਅਤੇ 37 ਅਨਟਰੇਨਡ (ਔਸਤ ਉਮਰ 32 ਸਾਲ, ਫੈਟ‑ਫਰੀ ਮਾਸ ਲਗਭਗ 68 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ.)। ਹਰ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਤਿੰਨ‑ਹਫਤਿਆਂ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੂਰੀ ਕੀਤੇ।
- Block 1 (SUP): HMB ਜਾਂ ਪਲੇਬੋ ਨੂੰ ਆਮ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ (ਟ੍ਰੇਨਡ ਗਰੁੱਪ) ਜਾਂ ਆਮ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ (ਅਨਟਰੇਨਡ ਗਰੁੱਪ) ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
- Block 2 (SUP + EX): ਇਕੋ ਹੀ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨਾਲ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ HIFT ਸੈਸ਼ਨ।
ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲਿਕਿਊਡ HMB ਫਰੀ ਐਸਿਡ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਫੈਟ‑ਫਰੀ ਮਾਸ ਦੇ ਹਰ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਲਈ 90 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ. ਦਿਨ ਦੀ ਡੋਜ਼ ਸੀ। ਖੋਜਕਰਤੀਆਂ ਨੇ ਬੇਸਲਾਈਨ ਅਤੇ ਹਰ ਬਲਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਨਕਰੀਮੈਂਟਲ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਟੈਸਟ ਵਰਤਿਆ VO₂max, ਐਨਾਏਰੋਬਿਕ ਥਰੈਸ਼ਹੋਲਡ (AT) ਅਤੇ Respiratory Compensation Point (RCP) ਮਾਪਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਲੈਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੰਟਰੈਕਸ਼ਨ (MVIC) ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ।
ਕੀ ਸੁਧਾਰਿਆ
ਟ੍ਰੇਨਡ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ, HMB ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਬੇਸਲਾਈਨ ਤੋਂ HIFT ਬਲਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ‘ਚ ਪਲੇਬੋ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਰਸਾਈ:
- VO₂max (p = 0.024)
- AT ਤੱਕ ਸਮਾਂ, AT ‘ਤੇ VO₂, AT ‘ਤੇ ਪਾਵਰ ਆਉਟਪੁੱਟ, ਅਤੇ AT ‘ਤੇ ਹਾਰਟ ਰੇਟ
- RCP ਤੱਕ ਸਮਾਂ, RCP ‘ਤੇ VO₂, ਅਤੇ RCP ‘ਤੇ ਪਾਵਰ ਆਉਟਪੁੱਟ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਰੈਸ਼ਹੋਲਡ‑ਸਬੰਧੀ ਫ਼ਰਕਾਂ ਦੇ p‑ਮੁੱਲ 0.001 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਨ। VO₂max ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਥਰੈਸ਼ਹੋਲਡ ਮਾਰਕਰਸ ਉਹ ਥਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਰਕਰਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਥਕਾਵਟ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਕੰਮ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। AT ਜਾਂ RCP ‘ਤੇ ਵੱਧ ਪਾਵਰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉੱਚ ਗਤੀ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ – ਜੋ ਕਿ ਮਿਕਸਡ‑ਮੋਡਲ ਖੇਡਾਂ, ਕਂਡਿਸ਼ਨਿੰਗ‑ਭਾਰੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਬਲਾਕ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਤੀਬਰਤਾ ਪਰ ਟਿਕਾਊ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਸੁਧਾਰਿਆ ਨਹੀਂ
ਇਸੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹੇਠਲੇ ਲੈਗ ਤਾਕਤ ‘ਚ ਕੋਈ ਇਲਾਜ‑ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ HMB ਨੂੰ ਫੋਰਸ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕੋਈ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਇਹ HMB ਦੀ ਤਾਕਤ‑ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮਿਲੀ‑ਜੁਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਯੋਗੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ।
ਟ੍ਰੇਨਡ ਵਿਰੁੱਧ ਅਨਟਰੇਨਡ
ਟ੍ਰੇਨਡ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਅਨਟਰੇਨਡ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਕੇਵਲ RCP ਤੱਕ ਸਮਾਂ (p = 0.001) ਅਤੇ RCP ‘ਤੇ ਪਾਵਰ (p = 0.002) ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਿਆ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਇਆ ਕਿ ਅਨਟਰੇਨਡ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ HIFT ਸੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਹਸਤਖੇਪ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਵੱਡੇ ਲਾਭ ਲਈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਚ, ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਦ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਟਿਮਯੂਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਕਤ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ।
ਡੋਜ਼ ਦੀ ਗਣਿਤ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ HMB ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ 3 g ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਡੋਜ਼ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਟ੍ਰਾਇਲ ਨੇ ਡੋਜ਼ ਨੂੰ ਫੈਟ‑ਫਰੀ ਮਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਕੇਲ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਡੋਜ਼ ਵਿਅਕਤੀ‑ਵਾਰ ਹੈ, “ਇੱਕ‑ਸਾਈਜ਼‑ਫਿੱਟ‑ਆਲ” ਨਹੀਂ:
ਦਿਨ ਦੀ ਡੋਜ਼ (g) = 0.09 × ਫੈਟ‑ਫਰੀ ਮਾਸ (kg)
- 60 kg FFM → ਲਗਭਗ 5.4 g/ਦਿਨ
- 70 kg FFM → ਲਗਭਗ 6.3 g/ਦਿਨ
- 80 kg FFM → ਲਗਭਗ 7.2 g/ਦਿਨ
ਔਸਤ ਟ੍ਰੇਨਡ ਭਾਗੀਦਾਰ (ਲਗਭਗ 71 kg ਫੈਟ‑ਫਰੀ ਮਾਸ) ਨੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6.4 g ਲਿਆ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ 3 g ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋਗੁਣਾ ਹੈ। ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦਿਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਿਵੇਂ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੰਡ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਕਿ ਫੈਟ‑ਫਰੀ ਮਾਸ ਦੀ ਲਗਭਗ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਕੇਲ ਜਾਂ ਕੈਲੀਪਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਦੋ‑ਤੀਨ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੌ ਮਿ.ਗ੍ਰਾ. ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੌਣ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵੀ ਦਰਸ਼ਕ ਟ੍ਰੇਨਡ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਐਥਲੀਟ ਹਨ: ਕ੍ਰਾਸਫਿਟ‑ਸਟਾਈਲ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਟੈਕਟਿਕਲ ਐਥਲੀਟ, ਅਤੇ ਲਾਈਫਟਰ ਜੋ ਕਂਡਿਸ਼ਨਿੰਗ‑ਭਾਰੀ ਬਲਾਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਥਰੈਸ਼ਹੋਲਡ ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਥਰੈਸ਼ਹੋਲਡ ਤੱਕ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਤਾਕਤ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਐਥਲੀਟ ਜੋ ਮੈਕਸ‑ਸਟ੍ਰੇਂਗਥ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਡੇਟਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮੀਦ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਡੋਜ਼ ‘ਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ HMB ਵਰਗਾ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਜੋੜਣਾ ਚੰਗਾ ਰਹੇਗਾ।
ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ
- ਛੋਟੀ ਅਵਧੀ: ਹਰ ਬਲਾਕ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਚਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਟਿਕਾਊਪਨ ਅਜੇ ਅਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ।
- ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦ: ਨਤੀਜੇ ਔਰਤਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
- ਉੱਚੀ ਡੋਜ਼, ਘੱਟ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ: 3 g ਡੋਜ਼ ਵਾਲੇ ਕਈ ਅਧਿਐਨ ਹਨ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀ ਉੱਚੀ ਡੋਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਕਤਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
- ਕਈ ਐਂਡਪੋਇੰਟ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਤੀਜੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਇਸ ਲਈ ਛੋਟੇ p‑ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ VO₂max ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਦੁਹਰਾਏ ਗਏ ਅਧਿਐਨ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣਗੇ।
- ਇੱਕੋ ਟ੍ਰਾਇਲ: ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਧਿਐਨ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤਮ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ।
ਨਤੀਜਾ
ਇਹ ਟ੍ਰਾਇਲ HMB ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਭਾਵੀ ਏਰੋਬਿਕ‑ਸਹਾਇਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਠੋਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ, ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫੈਟ‑ਫਰੀ‑ਮਾਸ‑ਸਕੇਲਡ ਡੋਜ਼ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਟਿਮੂਲਸ ਨਾਲ ਜੋੜਣਾ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਟੈਸਟ (ਉਦਾਹਰਨ: ਟੈਮਪੋ ਟੈਸਟ) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਵਜ਼ਨ ’ਚ ਤੁਰੰਤ ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ। ਇਸਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੰਨੋ, ਪਰ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ।
