ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਵਿ. ਕੈਫੀਨ: ਉਹ ਕਾਂਬੋ ਜਿਸ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨੀਂਦ‑ਸੇਵਕ

ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ, ਕੈਫੀਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੈਟਾਬੋਲੇਟ, ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 14 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ‑ਲੇਵਲ ਰੋਅਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਕੈਫੀਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। 200 mg ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਕਾਂਬੋ ਨੇ 2000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਰੋਇੰਗ ਵਿੱਚ ਪਲੇਸਬੋ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੋਟਾ ਸੀ (d = 0.30)। ਕੋਈ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਪਦਾਰਥ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਇਕੱਲਾ ਨੀਂਦ‑ਸਬਜੈਕਟਿਵ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਲੱਗਿਆ। ਹੇਠਾਂ ਅੰਕ, ਸੀਮਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

---

ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੌਫੀ ਪੀਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਿਗਰ ਕੈਫੀਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਸਤਿਸ਼ਕ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਫੀਨ ਦੇ ਕੁਝ ਉਤੇਜਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਤਪਾਦਕ ਪੱਖੋਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੈਫੀਨ ਦਾ “ਸਮੂਥਰ” ਵਿਕਲਪ ਦੱਸ ਕੇ, ਇਕੱਲਾ ਸਪਲਿਮੈਂਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਪਾਰਕ ਦਾਅਵੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਬੂਤ ਘੱਟ ਸੀ। ਲੇਖਕ, ਬਿੰਗੋਲ ਡੀਦਿਹੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਐਥਲੈਟਾਂ ’ਤੇ ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਹ ਟਰਾਇਲ ਇਸ ਖਾਲੀ ਨੂੰ ਭਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।

ਅਧਿਐਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ, ਡਬਲ‑ਬਲਾਈਂਡ, ਕ੍ਰਾਸ‑ਓਵਰ ਸੀ – ਛੋਟੇ ਸੈਂਪਲ ਲਈ ਕਾਫੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਢਾਂਚਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਐਥਲੈਟ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

• ਭਾਗੀਦਾਰ: 14 ਮੁੰਡੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ‑ਲੇਵਲ ਰੋਅਰ, ਔਸਤ ਉਮਰ 21.6 ± 1.9 ਸਾਲ, ਲਗਭਗ 2.2 ± 1 ਸਾਲ ਰੋਇੰਗ ਤਜਰਬਾ।
• ਟੈਸਟ: 2000 ਮੀਟਰ ਰੋਇੰਗ ਐਰਗੋਮੀਟਰ ਟਾਈਮ ਟ੍ਰਾਇਲ।
• ਚਾਰ ਹਾਲਤਾਂ:
  1. ਕੈਫੀਨ + ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ
  2. ਕੈਫੀਨ + ਪਲੇਸਬੋ
  3. ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ + ਪਲੇਸਬੋ
  4. ਪਲੇਸਬੋ ਕੇਵਲ ਹਰ ਸਰਗਰਮ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਖੁਰਾਕ 200 mg ਸੀ।
• ਮੁੱਖ ਨਤੀਜੇ: ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਂ, ਔਸਤ ਪਾਵਰ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੜਕਣ, ਨਾਲ ਹੀ ਨੀਂਦ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਦਿਨ‑ਵਾਰ ਥਕਾਵਟ ਦੀ ਸਬਜੈਕਟਿਵ ਰੇਟਿੰਗ।
• ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ: ਰੀਪਿਟਡ‑ਮੇਜ਼ਰਜ਼ ANOVA, ਬੋਨਫਰੋਨੀ ਪੋਸਟ‑ਹੌਕ ਟੈਸਟ।

ਮੁੱਖ ਨਤੀਜਾ: ਕਾਂਬੋ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ

ਪਲੇਸਬੋ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, 200 mg ਕੈਫੀਨ + 200 mg ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨੇ ਤੇਜ਼ 2000 ਮੀਟਰ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਵਧੀਕ ਔਸਤ ਪਾਵਰ ਦਿਖਾਈ (p = 0.044; Cohen’s d = 0.30)।

ਇਹ ਅੰਕ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਕਾਰ ਛੋਟਾ ਹੈ (d = 0.30)। ਇਸ ਨੂੰ “ਨਾਟਕੀ ਵਾਧਾ” ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ – ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਝਟਕਾ ਹੈ। ਅਬਸਟਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਗਾਰੰਟੀ ਵਾਲਾ ਸੁਧਾਰ ਸਮਝਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।

ਹੈਰਾਨੀ: ਇਕੱਲਾ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ

ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਖਬਰ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੈੱਡਲਾਈਨ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ। ਕੈਫੀਨ ਇਕੱਲਾ ਅਤੇ ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਇਕੱਲਾ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਦੋਵੇਂ ਪਲੇਸਬੋ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ‑ਝਾਦਾ ਫਾਇਦਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਤਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਕਿ “ਸਪਸ਼ਟ” ਕਹਿ ਸਕੀਏ।

ਲੇਖਕ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਕਿ 200 mg ‘ਤੇ ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਇਕੱਲਾ ergogenic ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ – ਸਿਰਫ਼ ਕਾਂਬੋ ਹੀ ਉੱਭਰਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ 14 ਐਥਲੈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਣ ਦੀ ਸਾਂਖੀਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। “ਸਿਗਨਿਫਿਕੈਂਟ ਨਹੀਂ” = “ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ” ਨਹੀਂ।

ਨੀਂਦ ਦੀ ਮੋੜ

ਕੈਫੀਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬਜੈਕਟਿਵ ਨੀਂਦ ਗੁਣਵੱਤਾ ਘੱਟ ਸੀ। ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਇਕੱਲਾ ਵਧੀਕ ਦੋਸਤਾਨਾ ਨੀਂਦ‑ਸਬਜੈਕਟਿਵ ਨਤੀਜੇ ਦਿਖਾਇਆ।

ਲੇਖਕ ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ (tolerability) ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਜੋਂ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਟਰੈਨਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੀ‑ਵਰਕਆਉਟ ਸਟੀਮੂਲੈਂਟ ਰਾਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੈਫੀਨ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਘਟਾਉਂਦਾ।

ਸੀਮਾਵਾਂ ਜੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ

• ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੈਂਪਲ: 14 ਯੁਵਕ ਮੁੰਡੇ ਰੋਅਰ – ਨਤੀਜੇ ਔਰਤਾਂ, ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਐਥਲੈਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
• ਛੋਟਾ ਪ੍ਰਭਾਵ: d = 0.30 ਥੋੜਾ, ਅਤੇ p = 0.044 ਬਾਰਡਰਲਾਈਨ।
• ਇਕੱਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ: ਇਸ ਡੋਜ਼ ’ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
• ਸਬਜੈਕਟਿਵ ਨੀਂਦ ਮਾਪ: ਕੋਈ ਪੌਲੀਸੋਮਨੋਗਰਾਫ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟਿਵ ਮਾਪ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਅਸਲ ਨੀਂਦ ਢਾਂਚਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ।
• ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਡੋਜ਼: ਲੇਖਕ ਡੋਜ਼‑ਰੈਸਪਾਂਸ ਅਧਿਆਨ ਦੀ ਲੋੜ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
• ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ: ਲੰਬੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਘੱਟ।

ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਟਕਰਾਅ‑ਆਫ‑ਇੰਟਰੈਸਟ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ।

ਪ੍ਰਾਇਗਮਿਕ ਨਤੀਜੇ

ਡੋਜ਼: ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਹਰ ਪਦਾਰਥ 200 mg ਵਰਤੀ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮ ਕੈਫੀਨ ਖਪਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਲੈਣ ‘ਤੇ ਕੁੱਲ ਸਟੀਮੂਲੈਂਟ ਲੋਡ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ – ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ tolerance ਚੈੱਕ करो।

ਸਮਾਂ: ਅਬਸਟਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼‑ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਟਾਈਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਗਾਈਡਲਾਈਨ ਮੁਤਾਬਕ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਟੈਸਟ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਕਿ ਰੇਸ ਦੇ ਦਿਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੇਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂਸਬਜੈਕਟਿਵ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਇਕੱਲਾ ਕੈਫੀਨ‑ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕੌਣ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ:

• ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਐਥਲੈਟ ਜੋ ਨੀਂਦ ਦੀ ਵਿਘਟਨਾ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• ਕੈਫੀਨ‑ਸੈਂਸਿਟਿਵ ਲਿਫ਼ਟਰ ਜੋ ਜੀਟਰਸ ਜਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ।
• ਐਂਡੁਰੈਂਸ ਐਥਲੈਟ ਜੋ ਸਟੈਕਿੰਗ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਬੂਤ ਅਜੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਕੌਣ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੇ:

• ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਉੱਚ ਰਕਤ ਚਾਪ, ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ, ਜਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਵਿਅਕਤੀ – ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਲੈਣ।
• ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਸਟੀਮੂਲੈਂਟ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।
• ਜੋ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ – ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਕਾਰ ਛੋਟਾ ਸੀ।

ਨਤੀਜਾ

ਸਭ ਤੋਂ ਵਾਜ਼ਬ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਕੈਫੀਨ + ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਨੇ ਪਲੇਸਬੋ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਰੋਇੰਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਪੈਰਾਕਸੈਂਥਾਈਨ ਇਕੱਲਾ ਸਬਜੈਕਟਿਵ ਨੀਂਦ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਲੱਗਿਆ। ਕੋਈ ਵੀ ਇਕਲਾਕੀ ਪਦਾਰਥ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ’ਤੇ ਪੱਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਿਆ। ਇਹ ਉਮੀਦਜਨਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਉੱਤਰ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨਾਲ ਆਬਜੈਕਟਿਵ ਨੀਂਦ ਮਾਪ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।